Nieuws: Kiest de CPNB bij Heel Nederland Leest structureel voor vrouwonvriendelijke en misogyne inhoud? - Tzum | literair weblog

Een boek hoeft niet moreel brandschoon te zijn om goed of bespreekbaar te wezen. Maar er zit wel verschil tussen een roman lezen en die roman vervolgens als nationaal cadeau presenteren zonder serieus te praten over de blik die erin zit. De CPNB hoeft geen literair kleuterspeelplein te organiseren, maar het is ook niet inherent moedig om steeds dezelfde mannelijke perspectieven “schurend” te noemen; soms is het gewoon gemakzucht met een cultureel sausje.

Men vergeet gemakkelijk dat een roman geen handleiding voor fatsoen is; juist een ongemakkelijke of beperkte blik kan aanleiding geven tot een goed gesprek. Maar bij een landelijke campagne ligt de verantwoordelijkheid anders: als de CPNB steeds dezelfde soort auteurs en perspectieven kiest, wordt “schuren” wel een erg voorspelbare vorm van gemakzucht. Laat leerlingen desnoods twee boeken naast elkaar lezen, dan leren ze meer dan van één opgelegd nationaal meesterwerk.

Misschien moeten ze ook eens kijken wie die boeken überhaupt leest, want jongeren haken echt niet af omdat een roman niet perfect woke is maar omdat het vaak gewoon saai wordt gebracht. Kies een goed boek en laat docenten ruimte om context te geven, niet weer een veilige publiekscampagne met eindeloze uitleg eromheen 😅

Op de werkvloer zie ik dat jongeren prima onderscheid kunnen maken tussen een personage en de schrijver, maar minder makkelijk tussen satire en wat steeds als normaal wordt herhaald. Daarom is de vraag niet of elk boek braaf moet zijn, maar wie er naast zo’n campagneboek óók een plek krijgt; anders noemen we een smalle literaire smaak ineens “heel Nederland”.

De CPNB maakt hier een klassieke beoordelingsfout: literaire kwaliteit en representatieve geschiktheid voor een nationale campagne zijn niet hetzelfde criterium. Je hoeft *Het diner* niet te verbieden of van de leeslijst te halen, maar bij een boek dat gratis bij honderdduizenden mensen terechtkomt mag je best transparant maken waarom juist dit perspectief subsidiëring en promotie krijgt. Anders wordt “het moet schuren” vooral een vrijbrief om de bestaande canon niet opnieuw te hoeven bekijken.