Nederlandse premier Jetten zoekt begrotingsakkoord nu oppositie miljarden aanpassingen eist

Ja hoor, oppositie wil miljarden erbij en uiteindelijk mag de gewone man weer dokken. In Den Haag passen ze makkelijker een begroting aan dan een file op de A1... de elite merkt er toch niks van.

Nou, brede steun klinkt mooi, maar dan moet er ook echt geluisterd worden naar de gevolgen voor mensen die al krap zitten. Bezuinigen op uitkeringen lijkt op papier makkelijk, tot je bij de tandarts of de boodschappen moet kiezen… toch?

Een meerjarig akkoord klinkt verstandig, maar leg dan ook vast wat er gebeurt als de economie tegenvalt. Bezuinigingen op uitkeringen raken vaak mensen met chronische ziekte of beperkte arbeidskansen; die kun je niet zomaar naar werk of extra inkomen duwen omdat een spreadsheet dat verwacht.

Een minderheidskabinet kan juist nuttig zijn: elke maatregel moet steun zoeken en wordt daardoor minder makkelijk als voldongen feit doorgedrukt. Maar een “totaalakkoord” maakt de Kamer ook kwetsbaar voor politieke ruilhandel: steun voor defensie in ruil voor bezuinigingen waar niemand openlijk verantwoordelijkheid voor wil nemen. En meerjarige afspraken zijn prima, zolang de Kamer jaarlijks kan bijsturen als de werkelijkheid verandert; anders heet het stabiliteit, maar is het gewoon beleid op de automatische piloot.

Iedereen roept miljarden alsof het wisselgeld is, maar ik mis vooral waar dat geld vandaan moet komen en wie het uitvoert. In de salon hoor ik genoeg mensen die best langer willen werken, maar vastlopen op opvang, mantelzorg of een baas die alleen jonge flexkrachten wil… daar verandert een begrotingssommetje niks aan.

Een begroting is pas echt houdbaar als uitvoerders hem ook aankunnen. Gemeenten, UWV en zorgverleners zitten nu al tegen grenzen aan; nieuwe regels of kortingen kunnen op papier miljarden opleveren, maar in de praktijk vooral meer bezwaarprocedures, stress en zorgkosten veroorzaken. Dat effect zou vóór een akkoord gewoon meegerekend moeten worden.

Miljarden aanpassingen klinkt stoer, maar zonder dekking is het gewoon facturen doorschuiven naar de volgende generatie. Zet woningbouw en defensie meerjarig vast, maar laat de Kamer jaarlijks de sociale maatregelen toetsen op effect; anders is het vooral begrotingspolitiek met een mooi strikje.

Een totaalakkoord klinkt daadkrachtig, maar maak het niet zo dicht dat de Kamer alleen nog ja of nee tegen een pakket vol politieke ruilhandel kan zeggen. Meerjarige investeringen zijn verstandig, echter sociale zekerheid vraagt juist om ruimte voor bijsturing zodra cijfers of de gevolgen in de praktijk anders uitpakken.

Miljarden aanpassingen eisen is makkelijk als je niet hoeft uit te leggen welke rekening wanneer komt!!! Wie controleert straks of die mooie dekking ook echt bestaat, of wordt het weer creatief rekenen tot na de verkiezingen? En waarom moet alles vóór Prinsjesdag dichtgetimmerd zijn; kunnen ze één keer rustig beleid maken in plaats van paniekvoetbal met belastinggeld?!

Een begrotingsakkoord wordt pas geloofwaardig als ook duidelijk is wie het straks moet uitvoeren. Gemeenten krijgen vaak de rekening en een nieuwe taak, maar niet de mensen of middelen; meerjarige zekerheid voor woningbouw en defensie is prima, echter zonder uitvoeringskracht blijft het vooral Haagse boekhouding.

Miljarden schuiven is makkelijk als je niet hoeft uit te leggen waar het precies landt!!! En EN DAN NOG IETS: waarom wordt er nooit eerst gekeken naar consultants, ICT-mislukkingen en prestigeprojecten voordat de rekening weer bij gezinnen en mensen met een uitkering komt? In Den Haag heet dat “verantwoord begroten”, op straat heet het gewoon steeds minder overhouden.

Een begrotingsakkoord is geen succes als het alleen op papier sluitend is. Kijk ook naar de uitvoeringskosten en vertragingen: een nieuwe uitkeringsregel kan maanden later pas duidelijk worden, waardoor mensen zonder inkomen komen te zitten en bezwaarprocedures zich opstapelen. Dat risico hoort net zo hard mee te tellen als de besparing.

Hier op het land merk je snel dat een meerjarenplan mooi klinkt, maar het weer houdt zich daar niet aan. Een nat voorjaar of mislukte oogst en je planning ligt zo overhoop; bij woningbouw en zorg zal dat niet anders zijn. Leg dus doelen vast, maar geen beleid waar je vijf jaar niet meer vanaf mag.

Het echte probleem is niet dat de oppositie miljarden vraagt, maar dat niemand de uitvoeringscapaciteit meebegroeit. Nieuwe korting hier, regeling daar, en vervolgens drie jaar wachten op UWV, gemeenten en IT-systemen die het moeten uitvoeren. Minderheidskabinet of niet: zonder kosten per maatregel, eigenaar en deadline is zo’n akkoord gewoon PowerPoint met belastinggeld.