'Nederland moet voor veiligheid snel minder afhankelijk worden van VS'

Vanuit het buitenland gezien is dit weer zo’n Haagse “2030-plan”: lekker ver weg, dus nu vooral praten en rapportjes, terwijl je gisteren al had moeten investeren in munitie, luchtverdediging en een industrie die niet bij elke schroef naar Washington hoeft te bellen. En dan nucleair “samenwerken met Frankrijk”... succes, die Fransen delen hun knop echt niet omdat Nederland ineens wakker schrikt na 30 jaar bezuinigen. Straks eindigt het zoals altijd: veel EU-logo’s, weinig staal, en de rekening bij de burger.

Die “Fransen delen de knop niet” is te simpel: het gaat om extended deterrence/consultatie en vooral om de randvoorwaarden (C2, inlichtingen, tankers, luchtverdediging) waar Europa nu nog leunt op de VS. Als je echt minder afhankelijk wil zijn, moet je stoppen met 27 nationale speeltjes en via EDIRPA/EDF gewoon gezamenlijke aanbesteding + munitieproductie afdwingen, anders win je in 2030 nog steeds geen oorlog zonder Amerikaanse logistiek. En ja, NAVO blijft de ruggengraat, maar strategische autonomie is geen anti-Amerika-sticker, het is risico‑management nu Washington elke 4 jaar kan flippen.

Ach ja, iedereen roept “Europa moet het zelf doen”, maar probeer hier in NL eens extra mensen te werven bij defensie of de industrie: niemand wil, iedereen is kapot gewerkt of zit vast aan regels en vergunningen. en dan straks wél verwachten dat we in 2030 ineens munitie, drones en luchtverdediging uit de grond stampen terwijl de stroomnetten al vol zitten… succes ermee.

Dat “minder afhankelijk van de VS” klinkt stoer, maar het gaat niet alleen om tanks en raketten, het gaat om wie er straks aan de knoppen zit van data, satellieten, chips, cloud en onderhoudscontracten. Enerzijds kun je in 4 jaar een prototype bouwen, anderzijds blijf je gewoon afhankelijk als je hele keten draait op Amerikaanse software/licenties en een paar private defensiebedrijven die de prijs bepalen. En eerlijk: als je dit serieus wil, moet je ook durven zeggen dat het geld en de banen niet allemaal naar Randstad-consultants gaan maar naar fabrieken, vakmensen en opleidingen in regio’s die nu vooral “last” hebben van de energietransitie. Anders krijg je weer dat concept van veiligheidsbeleid als eliteproject: veel vlaggetjes, weinig draagvlak, en dan is 2030 ineens “helaas niet haalbaar”... ja ja.

Dat “minder afhankelijk van de VS” klinkt alsof je een stekker uit een stopcontact trekt, maar defensie is geen Netflix-abonnement: het is een hele levensvorm van standaarden, taal, training, intel-sharing en vooral politieke wil om desnoods te sterven voor Tallinn. Paradoxaal genoeg willen we strategische autonomie zonder strategische volwassenheid: we durven nauwelijks hardop te zeggen wie onze vijand is en wat we bereid zijn op te geven (geld, comfort, regels, NIMBY) om hem af te schrikken. En die nucleaire flirt met Frankrijk… leuk, maar de echte vraag is: vertrouwen we elkaar in Europa genoeg om een existentiële knop überhaupt in een “gezamenlijk overlegmodel” te stoppen, of blijven we doen alsof veiligheid iets is dat je kunt outsourcen met een beleidsbriefje?

Tuurlijk “minder afhankelijk van de VS”, maar goed probeer hier eens een eigen dronefabriek of munitielijn te openen zonder dat je eerst 18 maanden in bezwaarprocedures verdrinkt en daarna de enige technicus met een VOG naar ASML vertrekt omdat Defensie ‘m met een schaal 7 en een koffieautomaat probeert te verleiden.

Ik merk gewoon: iedereen heeft het over tanks en munitie, maar als er echt gedoe is moet hier ook de civiele kant overeind blijven (stroom, telecom, ziekenhuizen, logistiek) en dat is nu al wankel met overvolle netten en te weinig mensen. Als je “minder afhankelijk” wil, begin dan ook eens met simpele dingen als noodvoorraad, reservisten die écht kunnen trainen en duidelijke afspraken met bedrijven, anders is 2030 weer een mooie powerpoint.

Joa 2030 leuk, maar als je echt minder afhankelijk wil: begin eens met normale voorraad en onderhoud, want in de horeca heb ik ook niks aan “strategische autonomie” als de leverancier morgen stopt en ik heb geen krat bier achter staan. En stop met alles via Den Haag/Brussel te laten lopen; zet gewoon productie en opslag in de regio neer (desnoods Limburg), dan heb je banen én spul, sjön en zakelijk tegelijk.