Nederland kroop ‘door het oog van de naald’ aan het begin van de coronacrisis, zegt oud-premier Rutte

door het oog van de naald… ja, omdat we al jaren op de IC en in de zorg op het bot bezuinigd hebben en alles “efficiënt” moest, tot het ineens niet meer kon. ik zie nog steeds mensen in de wijk die nu zorg mijden omdat ze toen geleerd hebben: je bent last, wacht maar, en ondertussen stonden zij te klappen terwijl de mensen op de vloer kapot gingen. en dat hele “groepsimmuniteit was geen doel” verhaal… kom op, dat is precies hoe het toen verkocht werd op tv, nu achteraf gladstrijken is echt goedkoop.

Wederom Rutte die doet alsof het een natuurverschijnsel was, terwijl we gewoon met 850 IC-bedden zaten omdat “efficiëntie” belangrijker was dan reserve, en dan ineens stoer vertellen dat we 2.400 nodig hadden… ja hallo, dat is dus 1.550 bedden tekort, reken maar uit wat dat aan personeel en geld had gekost als je het wél op orde had. En die Catshuissessies en Torentjesoverleggen klinken leuk voor de geschiedenisboekjes, maar ondertussen gingen er tientallen miljarden aan NOW/TVL de deur uit met achteraf-gedoe en terugvorderingen, dat is pas code zwart voor de belastingbetaler.

Tsja, “door het oog van de naald” klinkt stoer, maar het was ook gewoon omdat iedereen ineens wél luisterde: thuisblijven, handen wassen, geen gezeur. Als je ziet hoe snel dat daarna weer wegzakte en alles meteen politiek werd, weet je genoeg.

Door het oog van de naald… ja Mark, en ondertussen stonden wij met mondkapjes van de Action in de taxi en kreeg je van de GGD drie verschillende regels per dag, afhankelijk van wie er net koffie had. Achteraf heldhaftig doen is makkelijk, maar die communicatie was één grote mistbank en de rekening kwam gewoon bij de gewone jansen te liggen, godverdomme.

klopt dat het in het begin kantje boord was, maar wat ik vooral nog weet is hoe alles op “regels” zat en bijna niks op uitvoering: teststraten, bron- en contactonderzoek, voorraad spul, dat was gewoon niet op orde. en ja achteraf stoer praten is makkelijk, maar de echte les is toch dat je niet alles tot op het laatste schroefje “lean” moet willen organiseren, want dan heb je dus nul buffer als het misgaat.

Feit blijft: met IC-bedden alleen red je het niet, het echte knelpunt was personeel, en dat kweek je niet in drie weken met een Catshuissessie. Wat ik mis in dit hele verhoor is de stille schade, uitgestelde kankerdiagnoses, minder controles bij chronisch zieken, mentale ellende, dat zie je pas maanden later in de spreekkamer en dat stond toen amper op het dashboard. En dat groepsimmuniteit-verhaal, noem het geen doel, maar als je het zo framed op tv gaan mensen zich er wél naar gedragen, punt.

Dit is precies waarom dat “door het oog van de naald”-frame me zo tegenstaat: we hadden niet alleen te weinig IC, we hadden een hele keten zonder veerkracht, van voorraad en labcapaciteit tot GGD-IT en ventilatie op scholen/werkplekken. En niemand wil het nu hebben over de prijs van al dat ad-hoc gedoe: tonnen extra afval (wegwerpmondkapjes, handschoenen), desinfectiemiddelen overal, plus die permanente stress die nog steeds doorwerkt in hoe mensen elkaar vertrouwen. Als je een ecosysteem steeds leaner maakt en alle buffers wegbezuinigt, moet je niet verbaasd zijn dat één schok alles laat kantelen.

Kijk, “door het oog van de naald” was niet alleen IC of communicatie, het was ook pure balance-sheet stress: in 2 weken tijd gingen hele sectoren van cashflow naar nul en toen moest de staat ineens als lender of last resort spelen met NOW/TVL, en daar zit nu nog steeds de naschok van in schulden, inflatie en wantrouwen. Rutte doet alsof het alleen een medische crisis was, maar financieel hebben we toen de risicopremie van “geen buffers” keihard uitbetaald en die rekening komt nog jaren langs.