Minister roept gemeenten zonder azc op het matje: dwang niet uitgesloten

Dwang dreigen is lekker stoer tot je beseft dat je dan óók de lokale brandweer, huisartsen, scholen en buurtcoaches mee “dwingt” om het te dragen, en die zitten al op de rand. Paradoxaal is dat we dit als morele plicht framen (“VN-verdrag!”) maar de uitvoering behandelen als een spreadsheet: verdeel de mensen en klaar, alsof opvang geen sociale infrastructuur vreet. En gemeenten die altijd “geen pand” roepen: ja tuurlijk, maar ondertussen staan er wél kantoren leeg en vakantieparken half dood… het echte probleem is dat niemand de politieke hitte wil pakken. Wat zegt dit over ons dat we pas collectief worden als het misgaat, en anders vooral bezig zijn met wie er níet aan de beurt wil komen?

Dwang op papier is leuk, maar in het echt krijg je dan elke week overlastmeldingen, vechtpartijen, vermissingen en mensenhandel-signalen erbij en dan is het ineens “ja maar handhaving moet ook”. Als je een azc neerzet zonder fatsoenlijke beveiliging, vervoer, dagbesteding en snelle IND/terugkeer, dan creëer je gewoon een permanente brandhaard en kan je de gemeente de schuld geven, handig hoor.

Die “+30% instroom” klinkt heftig, maar dat is ook gewoon wat je krijgt als je jarenlang opvang afbouwt en dan verrast speelt zodra de wereld onrustig is. Dwang naar gemeenten is symptoombestrijding als je ondertussen de bottleneck bij IND en doorstroom laat zitten: zolang statushouders maanden (soms >6-9 mnd) in azc’s blijven hangen door woningtekort, blokkeer je plekken voor nieuwe mensen. Waarom hoor je de minister niet net zo hard over keihard versnellen van huisvesting (flexwoningen, leegstaand vastgoed) en een fatsoenlijke IND-capaciteitsplanning, in plaats van alleen “jullie hebben geen azc dus boete”?

Ja jong, iedereen roept “spreiden” maar niemand zegt erbij dat dorpen als hier al jaren niks meer hebben: politiebureau weg, loket dicht, buslijn geschrapt. Dan kunt ge wel ff 200 man neerzetten met dwang, maar wie gaat ’t doen als de basis al is uitgekleed door Den Haag??

Men vergeet gemakkelijk dat “dwang” hier vooral betekent: het Rijk schuift de verantwoordelijkheid door, maar houdt zelf de knoppen van grensbeleid, terugkeer en IND-capaciteit in handen. Als je gemeenten op het matje roept, roep dan óók de eigen departementen op het matje; anders is het weer een Haagse spierballenbrief die eindigt in noodopvang en rechtszaken. En die spreidingswet is leuk op papier, maar zonder harde normen voor veiligheid en handhaving rond zo’n locatie zet je de lokale boel meteen op achterstand. eerlijk delen kan best, maar dan wel met regie en consequenties óók bovenin.

Dwang klinkt stoer, echter je jaagt gemeenten dan meteen de loopgraven in en dan ben je een jaar verder met bezwaar, rechtszaken en gedoe met omwonenden. Veel slimmer: laat het Rijk gewoon standaard een “opvangpakket” meeleveren (zorg, onderwijs, veiligheid, vervoer) én een harde afspraak dat als een gemeente levert, ze ook voorrang krijgen op flexwoningen/doorstroom voor statushouders, daarentegen moet je dan wel durven zeggen tegen de wegduikers: meedoen of betalen.

Nou ja, dat gedreig met dwang is allemaal leuk, maar wie praat er eens over de buurt zelf, je zet zo’n azc neer en vervolgens mogen vrijwilligers, wijkagent en de lokale supermarkt het oplossen als er gedoe is, en de “klankbordgroep” is dan weer een avondje praten en klaar, toch. Als Den Haag per se wil spreiden, prima, maar dan ook meteen harde afspraken over begeleiding, regels en snelle sancties bij overlast, anders krijg je weer jarenlange ruzie in één wijk en de rest van de gemeente wast z’n handen, hoor toch.