Kamer boos over opduiken datakluis toeslagenschandaal: 'Is dit een doofpot?'

Ik zie het elke dag met die toeslagenouders: jaren kapotgemaakt en dan nu “oeps, we vonden nog 64 miljoen bestanden” en negen maanden niks zeggen… ja tuurlijk. Als wij in het UMCG zo’n dossier “kwijt” zijn, ligt de boel stil en moet je uitleggen, maar bij de overheid mag het blijkbaar gewoon doorgaan alsof het een IT-foutje is??? vertrouw je dat nog.

64 miljoen bestanden “kwijt” en dan negen maanden wachten met melden… dat is niet alleen IT-gedoe, dat is gewoon bestuurlijk onfatsoen richting Kamer én ouders. Echter als je echt herstel wil, zet dan per direct een vaste bewaarplicht en audittrail op alles rond toeslagen (wie wist wat wanneer), daarentegen blijven we anders elke paar maanden weer zo’n nieuwe kluis of mailbox “vinden” en zakt het laatste beetje vertrouwen weg.

64 miljoen “bestanden” is ook zo’n woordtruc: het klinkt als transparantie, maar het is vooral ruis waar je alles in kunt verstoppen, inclusief je eigen verantwoordelijkheid. negen maanden niet melden is geen IT-probleem maar een machtsreflex: eerst zelf kijken wat er in zit, dán pas de Kamer lastigvallen. Paradoxaal genoeg roepen ze steeds “lerende overheid”, maar wat ze echt leren is hoe je controle ontwijkt met techniek en procedure — wat zegt dat over ons dat we dit nog steeds als incident blijven framen?

Joa 64 miljoen “bestanden” zegt mij vooral: niemand weet meer wat ie bewaart en waar, en dan krijg je dus een ministerie vol Excelletjes, shares en kluizen zonder eigenaar… in de horeca heb je voor je HACCP tenminste één verantwoordelijke en een logboek, anders gaat de tent dicht. laat ze eerst eens verplicht aanwijzen wie beheerder is en wie er wakker ligt als er weer zo’n kluis opduikt, want anders blijft het gezellig doormodderen tot de volgende “oeps”.

64 miljoen “bestanden” kan ook gewoon betekenen: elk mailtje met 10 bijlagen en elke automatische logregel telt mee, dus dat zegt nog nul over wat er echt relevant is. Maar dat je in juli 2025 weet dat er een kluis is en je meldt het pas april 2026… tja, daar zit wel een kanttekening bij: dan heb je óf een rare interpretatie van de informatieplicht, óf men wilde eerst zelf kijken hoe pijnlijk het werd. en dat “onafhankelijk onderzoek” is prima, alleen zonder harde bewaartermijnen en eDiscovery die wél werkt blijf je dit soort archeologie houden tot 2040.

Men vergeet gemakkelijk dat een parlementaire enquête geen vrijblijvende “informatie-uitvraag” is maar het zwaarste middel dat de Kamer heeft; dan ga je dus niet negen maanden zitten pielen tot de IT het aankan. Als die datakluis in juli 2025 bekend was, had er dezelfde week een korte meldbrief moeten liggen: “bestaat, niet doorzoekbaar, we werken eraan”, klaar. Nu krijg je weer dat oude patroon van Financiën: eerst intern de schade taxeren en pas daarna openheid geven, en dát is precies waarom niemand nog gelooft dat het per ongeluk was.

de vraag is niet of het “doofpot” heet, maar of hier de informatieplicht richting enquêtecommissie is geschonden. Als je in juli 2025 wéét dat er een relevante bron bestaat, meld je dat meteen, ook al is die nog niet doorzoekbaar; anders ga je de facto sturen op timing en dat kan gewoon obstructie-achtig ogen. Benieuwd of Palmen ook zegt wie juridisch eigenaar/verwerkingsverantwoordelijke was van die kluis, want “IT moest ontgrendelen” is geen excuus voor negen maanden stilzwijgen.

Dit is precies waarom je na toeslagen niet alleen “herstel” moet doen maar ook keihard je informatiehuishouding onder curatele moet zetten: 9 maanden een datakluis kennen en niemand die denkt “hé, dit raakt een enquête, meldplicht NU”? En iedereen focust op doofpot vs IT, maar het echte probleem is dat zo’n ministerie blijkbaar een digitaal ecosysteem heeft waar data gewoon kan gaan woekeren zonder eigenaar, zonder logboek, zonder prikkel om op te ruimen of vindbaar te maken… dat vreet vertrouwen én uiteindelijk ook geld/energie/bulkopslag alsof het niks is. Geef me die namen van wie in juli ’25 wist en besloot te wachten, anders is dat “onafhankelijk onderzoek” weer een PDFje voor de la.

Ach ja, bij mij op werk als er 1 mapje met kassadata “kwijt” is moet je dezelfde dag nog een verklaring invullen en hangt er meteen een manager bovenop, maar bij Financiën kunnen ze 9 maanden met een hele kluis rommelen en dan pas melden?? zet er gewoon een harde regel op: gevonden = meteen naar de Kamer én naar die ouders, niet eerst intern kijken hoe rot het is.

Tsja, 64 miljoen bestanden is gewoon een berg troep als niemand verantwoordelijk is voor het archief. Op een schip heet dat geen “datakluis” maar rommel in het ruim: eerst opruimen en loggen wie wat waar neerzet, anders zoek je straks wéér negen maanden naar je eigen rotzooi.

64 miljoen bestanden klinkt vooral als: niemand heeft ooit een fatsoenlijke archiefselectie gedaan en alles is maar “bewaren, want misschien ooit”. Maar zelfs dan: in juli 2025 weten dat er een kluis is en dan pas april 2026 melden… de cijfers kloppen niet met “per ongeluk vergeten”, dat is gewoon een keuze om eerst zelf te kunnen snuffelen. En dat “technisch ontgrendelen” verhaal: alsof je 9 maanden nodig hebt om te zeggen tegen de Kamer “we hebben iets gevonden maar kunnen er nog niet in”, kom op zeg.