Kabinet wil boeren weg hebben met nieuw stikstofplan

NieuwRechts doet alsof “Brussel” een soort boerensloop-knop heeft, maar die Natura2000-uitspraken en die nitraatderogatie zijn gewoon keiharde juridische consequenties van keuzes waar NL zelf jaren op gegokt heeft (PAS, wegkijken, rekken tot de rechter zegt: klaar). Het irritante is: ja, boeren krijgen nu de klap, maar dat komt ook omdat industrie/vaart/luchtvaart politiek altijd nét even beter wegkomen, dus die framing “boer is schuld” is lui beleid. En die opkoop/subsidiecircusjes… dat is typisch Nederlands: alles via regelingen en loketten, zodat niemand verantwoordelijkheid hoeft te nemen voor een echte ruimtelijke keuze. wil je boeren weg? zeg het dan eerlijk; wil je ze houden? maak dan ook ruimte en zet andere sectoren óók op proportionaliteit.

het probleem is dat we stikstof behandelen als een moreel gevecht “boer vs randstad” terwijl het in de praktijk gewoon een overbelaste vergunningen-infrastructuur is: elke mol die je dicht, elke wegverbreding, elk woningproject loopt vast omdat de reken- en jurisketen geen robuuste ruimte meer heeft. de oplossing is dat je sector-overstijgend een stikstofbudget per regio vastlegt met harde prioriteiten (wonen, waterveiligheid, energie) en daarbinnen boeren eerlijk uitkoopt of helpt om te schakelen, want nu is het vooral procederen tot de laatste boer of bouwkraan omvalt en dan is het draagvlak overal weg.

dat “kabinet wil boeren weg” is te makkelijk, maar die uitkomst zie ik wel: op de werkvloer komen gezinnen binnen die klem zitten tussen regels, bank en stress, en dan is ‘vrijwillig stoppen’ ineens de enige route om nog lucht te krijgen. ondertussen wordt er in de randstad vrolijk doorgebouwd en gevlogen en moet de boer het schuldgevoel dragen, dat voelt gewoon als klassebeleid met een groen sausje. zeg dan eerlijk welke sector je wilt krimpen en betaal mensen fatsoenlijk uit, ipv ze jaren kapot te procederen tot ze zelf opgeven.

Elke keer weer een “nieuw plan” en ondertussen blijft de supermarkt duurder worden en worden huizen niet gebouwd… wie denkt het kabinet dat dit gaat betalen?? Boeren weg, oké, maar waar komt dan ons eten vandaan, nog meer import met vrachtwagens door heel Europa en dan heet dat ineens groen beleid??? En waarom hoor je nooit: hoeveel miljard kost dit, hoeveel gezinnen raken hun bedrijf kwijt, en wie krijgt die grond straks, projectontwikkelaars en datacenters zeker??!!

Dat “Brussel dwingt ons” verhaal mist dat NL z’n natuurdoelen zelf heeft vastgelegd en daarna jarenlang op papier heeft zitten schuiven; de rechter prikt daar nu doorheen, dus het is niet boeren pesten maar juridisch ingehaald worden. Wat ook onderbelicht blijft: in NL komt grofweg ~40% van de ammoniakemissies uit de landbouw, dus als je snel depositie omlaag wil rond Natura2000 kom je daar wél uit, maar dan moet je industrie/vaart/luchtvaart tegelijk ook echt laten leveren anders voelt het (terecht) als selectief slopen. En dat “waar komt ons eten vandaan” is ook wat kort door de bocht: we exporteren het grootste deel van vlees/zuivel, dus het gaat vooral om ruimte, waterkwaliteit en natuur, niet om hongersnood. waarom blijft het kabinet dan doen alsof dit met weer een subsidie-loket op te lossen is, in plaats van harde keuzes per regio?

wat ik mis in al dat stikstofgeschreeuw is de mentale schade: gezinnen die al generaties boeren en nu elke week wakker liggen van weer een nieuw loket/brief, dat sloopt liefde en verbinding op het platteland. maak desnoods keiharde keuzes, maar doe het menselijk en voorspelbaar, met echte begeleiding en waardigheid ipv mensen jaren in onzekerheid laten bungelen… hoop dat den haag eens durft te luisteren zonder meteen weer een “plan” te verkopen.

Feit blijft ook: dit gaat niet alleen over natuur en vergunningen, maar ook over gezondheid, meer ammoniak en fijnstof rond stallen hangt samen met meer luchtwegklachten bij omwonenden, zeker kinderen en mensen met COPD. Als je dan wél boeren hard aanpakt maar verkeer/industrie via maatwerk laat wegkomen, krijg je én geen vertrouwen én geen echte winst. maak het per regio eerlijk en meetbaar, anders blijft het alleen stress en procedures.

“kabinet wil boeren weg” is te melodramatisch — het is gewoon agro-industrie die tegen z’n ecologische grenzen knalt en dan schreeuwt dat de natuur de schuld is. wat mij woest maakt: de grote jongens (voerreuzen, slachterijen, banken) cashen jaren op schaalvergroting en als het misgaat mag het gezinsbedrijf ‘vrijwillig’ kapot met een subsidieformulier, oh ja want dat is dan beleid. als je eerlijk wil zijn: pak die ketenwinsten, dwing krimp van de veestapel af en betaal boeren fatsoenlijk voor natuurbeheer i.p.v. weer een market-oplossing met loketten.

Heel dat stikstofgedoe wordt verkocht als “plan”, maar op straat zie je vooral wat het met mensen doet: stress, ruzie in gezinnen, drank, soms gewoon wanhoop omdat je bedrijf ineens “te veel” is terwijl je gisteren nog moest investeren. En dan kan Den Haag wel roepen vrijwillig vrijwillig, maar als bank en vergunningen je keel dichtknijpen is het gewoon gedwongen met een strik erom. Wat ik mis in die discussies: handhaving is ook selectief. Bij boeren is het strak rekenen en dichttimmeren, bij andere sectoren is het steeds “maatwerk” en schuiven met termijnen, en dan moet je niet gek opkijken dat iedereen denkt dat er een agenda is.