Kabinet mikt nog steeds op 'breed draagvlak' voor Prinsjesdagplannen

“Breed draagvlak” is Haagse managementtaal voor: iedereen een beetje pijn laten slikken zodat niemand verantwoordelijk is. simpel: maak een begroting die klopt en snij in de bureaucratie/regelbrij, dan heb je geen coalitie van links-tot-rechts nodig maar gewoon een meerderheid die niet bang is voor de volgende peiling. Raad van State als pre-flight check is prima, maar stop met doen alsof consensus een feature is; het is meestal gewoon scope creep.

Vanuit het buitenland gezien is “breed draagvlak” gewoon code voor: we hebben geen meerderheid en gaan nu shoppen bij de oppositie tot iedereen z’n eigen cadeautje erin heeft gefietst. Raad van State eroverheen en dan net doen alsof het allemaal netjes doordacht is, terwijl het in de praktijk een laatste-avond-puzzel wordt met ducttape en rekenregels. NL is echt kampioen geworden in begrotingen die politiek kloppen maar financieel pas over 2 jaar ontploffen, en dan mag de volgende minister weer “onvermijdelijke keuzes” roepen.

Tsja, dat “breed draagvlak” is leuk voor de camera, maar ondertussen liggen gemeenten, uitvoerders en de Belastingdienst straks weer te hannesen met regels die pas in december af zijn. Maak nou eens plannen die gewoon uitvoerbaar zijn op 1 januari, anders is het weer varen met mist en hopen dat je geen krib raakt.

“Ik heb er vertrouwen in” hoor je in de cockpit ook vlak vóór iemand vergeet dat je met brandstof, gewicht en weer gewoon niet kunt onderhandelen… en zo werkt een begroting ook: je kunt wel links en rechts bij elkaar harken voor ‘breed draagvlak’, maar als je het dichtplakt met uitzonderingen en tijdelijke potjes zit je in januari alweer met een herstelrondje. En die Raad van State is geen toverdoos die het uitvoerbaar maakt; als de Belastingdienst, gemeenten en UWV het niet kunnen draaien, dan kun je nog zo’n brede meerderheid hebben, dan krijg je gewoon chaos met een stempel erop. eerlijk gezegd: liever een smalle maar heldere koers dan weer zo’n compromis waar iedereen z’n plasje over heeft gedaan en niemand verantwoordelijkheid pakt.

De vraag is vooral wat “breed draagvlak” juridisch oplevert: helemaal niks, het is geen contract en geen garantie dat het in de Kamer ook echt zo blijft als er één amendementje langskomt. Raad van State toetst wetstechniek/grondrechten/uitvoerbaarheid, niet of je politieke meerderheid de facto stabiel is. En als je nu al “zekerheid” wil, dan moet je gewoon afspraken op papier met oppositie maken, mits je daarna niet weer gaat schuiven in de memorie van toelichting of via nota van wijziging.

Ach ja, dat “brede draagvlak” is leuk in Den Haag, maar wij merken het pas als de toeslagen, huur en boodschappen weer schuiven en niemand bij de balie kan uitleggen wat er nou verandert. zorg eerst dat gewone mensen vóór 1 januari snappen waar ze aan toe zijn, niet weer in februari met een “sorry, was toch anders” brief.

Weet je wat het is: “breed draagvlak” klinkt gezellig, maar het wordt vaak gewoon een grabbelton met allemaal kleine potjes en uitzonderingen zodat iedereen z’n vinkje kan zetten. En dan mogen wij in het ziekenhuis weer uitleggen waarom de “extra investering” in de zorg nergens te vinden is behalve in een persbericht, terwijl de werkvloer nog steeds op omvallen staat door bezuinigingen en personeelstekort. Maak eens keuzes die 5 jaar blijven staan i.p.v. elk jaar paniekvoetbal voor Prinsjesdag.

Dat “breed draagvlak” klinkt leuk, maar het is vooral een manier om straks te kunnen zeggen: tja, we moesten nou eenmaal iedereen tegemoetkomen. En dan krijg je weer van die halfbakken afspraken met “per 1 jan, tenzij” en een ingroeipadje, terwijl de uitvoering (gemeenten/Belastingdienst/UWV) juist kapot gaat op uitzonderingen en last-minute nota’s van wijziging. Raad van State kan prima waarschuwen, maar als het politieke doel is: iedereen een handtekening, dan lees je dat advies ook vooral selectief, zo gaat dat meestal.

Nou zeg, “breed draagvlak” is leuk, maar ik wil vooral weten wat het voor m’n portemonnee en de zorgpremie doet, want dat schuiven ze elk jaar half weg in vage tabellen. en dan pas eind december duidelijkheid… hoe moet je dan in godsnaam plannen maken, toch?

het probleem is dat “breed draagvlak” in de praktijk meestal betekent: extra uitzonderingen, tijdelijke potjes en last-minute reparaties, en dat sloopt de uitvoerbaarheid bij de echte infrastructuur van de overheid (Belastingdienst, gemeenten, UWV) veel harder dan een krappe meerderheid. de oplossing is: stuur naar de Raad van State alleen wat per 1 januari technisch uitvoerbaar is met stabiele meerjarige kaders en laat de rest gewoon liggen, want anders koop je vandaag draagvlak en betaal je in Q1 met chaos en herstelwetjes...

Breed draagvlak is leuk, maar waar is de democratische verantwoordelijkheid als een minderheidskabinet per beleidsterrein een andere meerderheid bij elkaar scharrelt? Oppositiepartijen mogen best invloed hebben, alleen moet voor kiezers wel zichtbaar blijven wie welke concessie heeft afgedwongen en wie straks aanspreekbaar is als het misgaat; anders is “landsbelang” gewoon een rookgordijn voor niemand is verantwoordelijk.

Breed draagvlak is leuk tot je als klusser een vergunning moet regelen en drie loketten allemaal wat anders zegge. Maak eerst die regels simpel en zet erbij WIE de rekening betaald, anders is het weer een hoop Haagse praat met een strik eromheen, halve gare.

Breed draagvlak is ook een risico: hoe meer partijen je nodig hebt, hoe groter de kans dat niemand meer weet welke keuze waarvoor diende. Even rekenen: als vijf partijen elk één voorwaarde inbouwen, heb je geen compromis maar vijf kleine begrotingslekken met een persmoment erbij.