Hoge huizenprijzen drukken geboortecijfer in Nederland

Tsja, als je met z’n tweeën al 4 ton mag aftikken voor een rijtjeshuis en je zit 12 jaar aan een hypotheek vast, dan begin je niet vrolijk aan luiers en kinderopvang. Ze noemen het “demografie”, maar het is gewoon rekenen: geen ruimte, geen rust, dan komt dat gezin wel later… of nooit.

Ja jong, het is niet alleen die koopprijs, maar ook dat ge nergens kán blijven hangen: tijdelijke huurcontracten, elk jaar de huur omhoog en voor een opvangplek moet ge je kind al inschrijven als ie nog in de buik zit. Dan durft niemand aan een tweede te beginnen, want ge hebt nul zekerheid en alles is gedoe.

Wat ook meespeelt: als je al een huis hebt zit je soms vast omdat je je lage rente/hypotheek niet kwijt wil, dus er komt amper gezinswoning “doorstroming” vrij en starters vissen achter het net. Aan de andere kant deden mensen vroeger ook met 60m² en 2 kids, maar toen had je nog wel een beetje het idee dat je later groter kón wonen.

Die “gezinswoning of geen kind” is ook een beetje een mythe: wat veel mensen niet weten is dat stress en slaaptekort (door overbewoning, lawaai, geen buitenruimte) je hormoonhuishouding en libido echt slopen, dus het is niet alleen vierkante meters maar ook chronische cortisol en mentale bandbreedte. Overigens zie ik in m’n omgeving dat stellen eerst jaren “optimaliseren” met carrière/healthy lifestyle en dan ineens tegen de biologie aanlopen; als je pas rond 35 ruimte + rust hebt, wordt zwanger worden gewoon minder vanzelfsprekend. En dan helpt het niet dat alles rondom ouderschap óók voelt als een logistiek project: wachtlijsten, opvangtijden, geen netwerk in de stad.

Die 8% vs 3% per jaar klinkt dramatisch, maar even rekenen: 1,08^9 is ~2,0 en 1,03^9 is ~1,3, dus je koopkracht richting woning halveert bijna in één startersfase. En dan doen alsof “appartement” per definitie ongeschikt is: in Amsterdam is 70m² een luxe, het echte probleem is dat je voor die shoebox óók nog 5-6x modaal moet lenen en daarna geen cent overhoudt voor een tweede kind, laat staan een tuin. 150.000 “betaalbare eengezinswoningen” tot 2030… ja hoor, en ik geef maandag ook elke leerling een 9.

Iedereen wijst naar “prijs”, maar het echte issue is product: we bouwen massaal 2-3 kamer appartementen omdat dat snel verkoopt en de grondprijs rechtvaardigt, en die 4-5 kamer gezinswoningen blijven schaars. bottom line: zolang gemeenten sturen op max opbrengst per m² en eindeloos vergunningen stapelen, krijg je dus een kind-onvriendelijke woningmix en dan kiest men gewoon voor uitstel.

wat hier onderbelicht blijft: we hebben wonen gewoon ge-assetized alsof het een ETF is, dus elke euro “steun” (HRA, starterslening, jubelton 2.0 via ouders, whatever) pompt vooral de prijs omhoog en zet jonge stellen nog dieper in debt = minder risico nemen = minder kids. fix de supply + stop met prijs-opdrijvende subsidies, maar ja lmao de overheid blijft liever aan de knoppen draaien alsof het 1998 is en noemen het dan beleid.