Hitte dreigt Nederlandse economie blijvend af te remmen

“Blijvend af te remmen” is weer zo’n kop die alles alvast vastspijkert, maar waar zijn de cijfers: hoeveel % bbp scheelt een zomer met laagwater nou echt, en is dat gecorrigeerd voor bedrijven die gewoon uitwijken naar spoor/weg of voorraad opbouwen? En die “experts” in het stuk, zijn dat RWS/CPB/Deltares met modellen, of vooral brancheclubs die (logisch) aan de bel trekken? We hebben in Den Haag jaren gepraat over Rijncorridor, stuwen, baggeren en zoetwaterbuffers, maar wie heeft dat nou laten liggen en met welke onderbouwing?? Bron naar de onderliggende studie graag, anders is het vooral klimaatpaniek + logistiekprobleem in één alinea.

Vanuit het buitenland gezien is dit vooral het gevolg van die NL-reflex om alles op “just in time” te draaien en elke buffer weg te saneren: geen voorraad, geen ruimte, geen plan B, en dan is een lage Rijn ineens een nationale crisis. Hier in Thailand is het óók bloedheet, maar men rekent er tenminste op en bouwt/plant/plant logistiek eromheen; in NL moet eerst 12 jaar vergaderen over water, stikstof en Natura en ondertussen gaat de industrie gewoon op slot zodra de rivier een paar cm zakt. En ja, baggeren/stuwen/alternatieve corridors kosten geld, maar dat is minder dan elk jaar weer doen alsof het “onvoorzien” was...

Die lage Rijn is maar één kant; wat veel mensen niet weten is dat hitte ook gewoon de arbeidsproductiviteit sloopt: slechter slapen, meer dehydratie, meer fouten/ongelukken, en dat tikt in bouw, zorg en industrie harder aan dan “een paar schepen minder”. Overigens krijg je dan óók nog hogere voedselprijzen omdat oogsten teruglopen en koeling/irrigatie duurder wordt, dus die economische rem zit net zo goed in mensen en gezondheid als in logistiek. En dan blijven we doen alsof extra airco’s de fix zijn terwijl het stroomnet al kraakt… tja.

klopt dat het niet alleen “de rijn” is, je merkt het ook in hele simpele dingen: koelwagens die langer staan te draaien bij distributiecentra, meer uitval van koelingen en personeel dat gewoon langzamer gaat als het 35 graden is. en als die aanvoer dan ook nog eens over weg/spoor moet, is het meteen file, hogere kosten en uiteindelijk betalen we het weer aan de kassa inderdaad.

“blijvend afremmen” klinkt lekker dramatisch, maar even rekenen: een paar weken laagwater is vooral duurder vervoer, geen economische apocalypse. Het echte structurele probleem is dat we in NL alles op water én koelwater hebben ontworpen (chemie, power, datacenters) en ondertussen doen alsof 30+ graden een exotische uitzondering blijft. Als je infrastructuur en vergunningen nog op het klimaat van 1995 staan, dan krijg je elk jaar dezelfde verbaasde pikachu-face.

het probleem is dat we laagwater nog steeds framen als “transport gedoe”, terwijl de echte klap zit in waterkwaliteit en inlaat: bij weinig afvoer krijg je meer verzilting/alg/bagger, moeten gemalen en inlaten anders draaien en gaat de hele zoetwaterinfrastructuur van industrie, drinkwater en landbouw in de stress. de oplossing is: behandel de Rijn als kritieke infrastructuur met vaste drempels en maatregelen (extra berging/doorvoer, slim peilbeheer, gerichte bagger en afspraken met DE over afvoer), anders blijf je elke zomer ad-hoc noodgrepen doen en verdampt het draagvlak net zo hard als het water.

Dit gaat straks niet alleen over schepen maar over vestigingsklimaat: als je fabriek/warehouse elke zomer “maybe” kan draaien door water/koeling/stroom, dan gaat capex gewoon naar Duitsland/Polen waar de supply chain minder kwetsbaar is. stop met eindeloos praten en regel harde infrastructuur + snellere vergunningen, anders wordt NL een duur doorvoerland met downtime als nieuw normaal.

Ik zeg het al jaren: ze gebruiken “hitte remt economie” straks gewoon als excuus om nóg meer heffingen en regels door te drukken, terwijl ze intussen wél vrolijk datacenters, biomassagedoe en XXL-woningbouw blijven stapelen op hetzelfde water- en stroomnet… en dan verbaasd doen dat het kraakt. Ik was zelf ook zo van: ach, experts zullen het wel fixen, tot je ziet dat elke crisis eindigt in subsidies voor dezelfde grote jongens en de rekening bij burgers/boeren/kleine bedrijven. En over die Rijn: Duitsland bepaalt de afvoer en wij mogen hier paniekartikelen lezen, maar echte afspraken of infrastructuur? ho maar!!!

Simpel: dit is ook een IT/infra-issue waar niemand het over heeft—hitte = derating. Datacenters, mobiele masten, koelinstallaties, zelfs fabriekslijnen gaan bij 35+ gewoon terug in performance of klappen eruit omdat koeling/water/stroom tegelijk onder druk staat; je kunt nog zoveel “uitwijken naar spoor/weg” roepen, maar als je grid en koeling op randje draaien is je hele keten één grote throttling. En dan gaan we weer 4 jaar “onderzoeken” terwijl de fix vooral is: sneller verzwaren, redundantie bouwen en vergunningen door de shredder halen.

Iedereen staart naar de Rijn, maar de echte economische “rem” komt straks uit contracten: verzekeraars en banken gaan hitte/droogte gewoon prijzen als structureel risico, en dan wordt elke fabriek/warehouse/datacenter ineens duurder in financing + premiums of zelfs onverzekerbaar. simpel: als je capex-case faalt op waterzekerheid en koeling, dan is het niet de zomer die je sloopt maar je risk model—en dan kun je nog zoveel “adaptatieplannen” pdf’en, money zegt gewoon nee.