Haagse Zaken in de Zomer: Waarom Jesus Christ Superstar een verhaal over politieke nieuwkomers is

Goh, ik heb Jesus Christ Superstar altijd gewoon gezien als muziek en drama, niet als een soort lesje “politieke nieuwkomers” in Den Haag. Soms maken ze het ook allemaal net iets te slim om interessant te doen, toch?

Leuk gevonden hoor, maar die musical gaat voor mij veel meer over hoe een beweging z’n eigen leider opvreet zodra het “merk” groter wordt dan de mens erachter. Dat zie je bij politieke nieuwkomers telkens: eerst pure energie en outsider-verhaal, en dan komen de hofhouding, de geldschieters en de mediahype en ineens is het alleen nog PR en interne ruzie... en de achterban zit naar een soort realityshow te kijken. En ondertussen blijven echte dossiers (stikstof, water, biodiversiteit) gewoon liggen omdat het makkelijker is om te scoren op een podium dan te besturen.

Weet je wat het is: in die musical zie je ook hoe de “massa” in 5 minuten van hosanna naar kruisig ‘m gaat, en dat is precies hoe we nu politiek consumeren via tikjes en talkshows. Nieuwkomer of niet, als je beleid pijn doet of ingewikkeld is word je meteen afgebrand en dan durft niemand meer eerlijk te besturen. En ondertussen staan wij in zorg/onderwijs met de brokken omdat Den Haag liever applaus scoort dan saaie keuzes maakt.

Ja jong, die hele vergelijking met Den Haag slaat voor mij pas aan bij Judas: eerst maatje en idealen, en zodra er gedoe komt denkt ie “ik red m’n eigen hachje wel” en verkoopt ‘m voor een paar zilverlingen. Da zie je bij nieuwkomers ook: mooi verhaal op het podium, maar als het spannend wordt lopen de besten weg of gaan ze elkaar naaien voor een zeteltje.

Die vergelijking met “politieke nieuwkomers” is wel heel NL-binnenhof-bubbel: in Superstar gaat het óók gewoon over hoe een bestuurssysteem een probleem probeert te *de-escaleren* en dan juist door halfbakken proportionaliteit alles erger maakt (Pilatus als crisismanager avant la lettre). En dat “outsider vs establishment” frame is precies wat populisten graag willen: alsof instituties per definitie de boeman zijn, terwijl het vaak gewoon checks & balances zijn die voorkomen dat de meute van Hosanna naar Kruisig ’m beleid gaat maken. Grappig dat ze de Romeinen erbij pakken maar dan niet even doortrekken naar hoe macht echt werkt: legitimiteit, coalities, en vooral wie de logistiek/administratie heeft, niet wie het hardst zingt op een plein.

In mijn tijd bij de KLM zag je ook wel eens zo’n nieuw “wondermiddel” langskomen: eerst iedereen in de hangar eromheen, management op het podium, pers erbij, en zodra het echt in de roosters en procedures moet landen blijkt het gewoon werk, papier, verantwoordelijkheid en vooral saai gedoe. Dat mis ik in die Haagse vergelijking: nieuwkomers winnen niet omdat ze zo mooi zingen op een plein, ze verliezen omdat ze geen mensen hebben die de begroting kunnen lezen, een wetsartikel kunnen schrijven en drie jaar lang dezelfde lijn volhouden zonder ruzie, en dáár gaat Superstar eigenlijk ook over: charisma is leuk tot de organisatie erachter rot is of ontbreekt. en dat eeuwige “establishment” als boeman… tja, probeer eens een land te runnen zonder checks, zonder ambtenaren die de boel bij elkaar houden, dan krijg je pas echt chaos.

Feit is dat die musical óók gewoon laat zien hoe snel een groep in een soort roes schiet, en daarna net zo hard iemand afserveert als het spannend wordt. In de spreekkamer zie je dat mechanisme 1-op-1 terug bij complotjes en hypes: mensen willen een held, een simpele oplossing, en als het niet meteen werkt is de woede ineens op de persoon of de arts gericht. Dus ja nieuwkomers in de politiek, maar eigenlijk gaat het over massapsychologie en stress, en daar zijn we met z’n allen niet bepaald immuun voor.

Leuk hoor, maar “politieke nieuwkomers” projecteren op Superstar is vooral NRC dat zichzelf graag slim hoort praten. In dat verhaal is Jezus geen nieuw partijtje met een appgroep en een tiktok-account, het is gewoon een hype die op emotie draait en daarna door dezelfde massa wordt afgebroken; dat mechanisme is ouder dan Den Haag en vooral menselijk, niet “nieuwe politiek”. En even rekenen: als je elke charismatische opkomst meteen FvD/BBB noemt, zeg je eigenlijk vooral dat je maar twee voorbeelden paraat hebt.

Wat mij opvalt: ze doen alsof “nieuwkomers” vooral een mediatrucje is, maar in *Superstar* gaat het ook gewoon over bestuurspaniek: iedereen ziet het aankomen en toch schuift men de beslissing door tot het escaleert. En taalkundig: “Boeren Belangen Blijft” bestaat niet eens (BBB heet gewoon BoerBurgerBeweging); als je zo’n vergelijking serieus wil maken, begin dan met de juiste naam.

Grappig dat NRC er meteen “nieuwkomers” van maakt, maar in Superstar is het juist de *spin* rond Jezus die ontspoort: iedereen projecteert z’n eigen agenda (Judas politiek, Caiaphas orde, Pilatus carrière) en de hoofdpersoon verliest de regie. Dat is toch eerder Den Haag nu: partijen worden merkjes, de media kiezen één frame en hup, de rest van het verhaal past zich aan. En die “reporters” in de musical… welke NRC-redacteur durft hardop te zeggen dat zij nu óók dat koor zijn, ipv neutrale beschouwers? Bron trouwens: waar halen ze “Boeren Belangen Blijft” vandaan, bestaat dat of is dat weer zo’n slordige paraplu voor BBB?