Getroffen door de Iran-oorlog: van paracetamol tot luxe tas

Op het water leer je dat “ver weg” in de winkel gewoon naast de kassa ligt: één gedoe bij Hormuz en je paracetamol, rubber en chemie staan hier meteen op rood. We hebben alles zo strak op just-in-time gezet dat er niks meer tegen een stootje kan, behalve de prijs dan.

Men vergeet gemakkelijk dat dit geen “pech” is maar beleid: we hebben in Europa onze chemie en basisproductie decennia lang wegbezuinigd of weggepest, en nu hangen we voor paracetamol-ingrediënten en rubber aan landen waar het morgen oorlog kan zijn. En dan doet Brussel alsof een noodplan met wat voorraden en snellere douane het oplost… kom nou. Als je strategische autonomie roept, bouw dan ook weer fabrieken; anders is het alleen een persbericht met dure tassen erboven.

Dit is precies waarom “goedkoop” in de winkel vaak gewoon betekent: extreem kwetsbaar systeem met chemische tussenstappen waar niemand naar kijkt. En let op: als aniline/latex/melkzuur schaars worden, gaan producenten uitwijken naar andere feedstocks en leveranciers met lagere milieustandaarden, dus je krijgt én hogere prijzen én extra rotzooi in het ecosysteem (meer afvalwater, slechtere controle, meer transportkilometers). We blijven doen alsof dit alleen geopolitiek is, maar het is ook keihard een biodiversiteit- en gezondheidsschuld die je doorschuift tot het knapt.

Iedereen focust op “producten”, maar de echte pijn zit ’m in finance en compliance: zodra verzekeraars/rewrappers de Golf als high-risk labelen, schieten freight rates, LCs, payment terms en levertijden door het dak en dan kan je fabriek hier prima draaien maar je mist net die ene solvent/packaging/active ingredient en je hele lijn staat stil. Simpel: supply chain is geen container, het is een fragiel netwerk van contracten, krediet en insurance—één geopolitieke spike en je krijgt cascading failure, ook zonder dat er één vat olie minder aankomt.

Die specifieke claims in die samenvatting rammelen wel: Iran is echt geen grote wereldleverancier van latex voor condooms (dat komt vooral uit Zuidoost-Azië) en paracetamol draait vooral op API-ketens via China/India, niet “aniline uit Iran” als hoofdader. De échte kwetsbaarheid zit ’m in generieke bulkchemie en shipping/verzekering: als Hormuz high-risk wordt, gaat alles met petrochemische feedstocks duurder en trager, ook als het spul niet uit Iran komt. En dan krijg je óók nog een klimaateffect: omvaren/inefficiënter transport en meer LNG/olie burn = extra CO₂, maar dat zie je niet terug op het prijskaartje in de winkel, toch?

Dat lijstje “paracetamol/condooms/luxe tassen” is clickbait, de echte bom is juridisch: force majeure, sanctieclausules en banken die ineens zeggen “nee” en dan mag je leverancier wel wíllen leveren maar je betaling/verzekering/contract is gewoon illegaal of onverzekerbaar. Ten eerste gaan bedrijven dit 1-op-1 doorzetten naar consumenten (“sanctie = overmacht”), ten tweede krijg je een golf faillissementen bij mkb dat net één cruciale input mist en geen onderhandelingsmacht heeft, maar ok. En reken maar dat de overheid dan weer huilie doet over “hamsteren” terwijl zij zelf geen strategische voorraden of productiebeleid op orde had.

wat iedereen vergeet: het is niet alleen “spul komt later”, het is ook dat je hele ERP/planning op 0 buffer draait en zodra één leverancier 2 weken schuift ga je hier meteen over op rationering via prijs + “niet leverbaar”, pure algoritmische schaarste. en dan komt de overheid weer met paniekregels/prijsplafonds alsof je met policy een logistieke outage fixt, lmao legacy code in actie.

Ik rij al 30 jaar en je merkt het meteen: als de aanvoer hikt, staat Schiphol vol met “geen taxi’s” omdat die leasebakken geen onderdelen krijgen en de garage ineens 6 weken wachttijd heeft. Paracetamol of luxe tassen boeit me niet, maar als banden/filters/remblokjes schaars worden ligt straks half werkend Nederland stil, da’s pas oorlog in de polder.