Gemeente pakt de regie op schaarse stroom en woningbouw

Dus we zitten nu letterlijk met een gemeentelijke “wachtlijst” voor stroom alsof het een schaarse nier is, en dan doen we alsof dit gewoon normaal beleid is. Projecten die al ver zijn krijgen voorrang: logisch op papier, maar inherent beloon je daarmee de partijen met de beste juristen en de snelste loketten, niet per se de meeste woningen voor de meeste mensen. Paradoxaal dat we woningnood willen oplossen met regels die vooral gaan over wie het eerst een stempel scoort — wat zegt dit over ons dat infrastructuur ineens een soort morele competitie wordt??

Snap dat ze “regie” willen, maar als je woningbouw gaat plannen zonder eerst netverzwaring en slimme oplossingen (batterijen, deelstations, afspraken met bedrijven) mee te nemen, dan stapel je papieren projecten op die toch niet kunnen aansluiten. Aan de andere kant: als de gemeente niks doet en alles aan Liander/markt overlaat, krijg je ook gewoon willekeur en stilstand, dus ergens moet er wel een soort volgorde en eerlijk verhaal komen.

Feit is dat netcongestie straks ook gewoon zorg raakt, nieuwe wijken zonder genoeg stroom voor warmtepompen of thuiszorgapparatuur betekent in de praktijk meer gedoe en onveiligheid bij kwetsbare mensen. Die volgordelijst is prima als noodverband, maar zet er dan keiharde voorwaarden bij: bouw ook echt netvriendelijk, met load balancing en afspraken over piekverbruik, anders reserveer je capaciteit voor luchtkastelen. En maak het transparant, want anders wint inderdaad degene met de snelste jurist, niet de meeste woningen.

Wat mij opvalt: iedereen focust op die “wachtlijst” voor stroom, maar niemand zegt hardop dat je hiermee óók bestaande bewoners en kleine ondernemers klemzet; als een slagerij tijdelijk wil draaien of iemand wil verbouwen met een warmtepomp, dan is het ineens “jammer joh, geen capaciteit”. En taalkundig gezien: “transportcapaciteit” klinkt lekker technisch, maar het gaat gewoon om wie er wel en niet mag aansluiten; noem het dan ook zo, scheelt weer een laag rookgordijn.

Regie is mooi, maar in de praktijk wordt het straks: nieuwbouwwijk krijgt wél prik en de rest mag met een verlengsnoer naar 1998. En die tijdelijke slagerij? Die kan dan net zo goed op een aggregaat draaien, ruikt tenminste nog naar actie in plaats van naar vergaderzaal.

Dat “wie ver is krijgt voorrang” klinkt efficiënt, maar het maakt van stroom een soort vastgoed-asset: je kunt capaciteit alvast vastklikken en daarmee ga je ook speculatie in de hand werken (projecten op papier warm houden, doorverkopen, schuiven). enerzijds snap ik de noodgreep, anderzijds moet je dan ook durven zeggen: reservering vervalt als je niet binnen X maanden echt bouwt, anders zit je straks met halflege kavels mét gereserveerde prik en een dorp dat nog steeds geen aansluiting krijgt voor een verbouwing. En die sloop/herbouw in beschermd stadsgezicht… let op dat “passend straatbeeld” niet weer code wordt voor dure eengezinswoning, terwijl je juist nú betaalbare woningen wil proppen waar het kan. Regie is prima, maar dan wel regie op tempo én op sociale uitkomst, niet alleen op stempels.

“Gemeente pakt de regie” klinkt stoer, maar ze kunnen Enexis/TenneT toch niet dwingen om capaciteit te leveren… wat is dit dan, een intern ranglijstje dat straks alsnog bij de netbeheerder sneuvelt? En hoe wordt gecontroleerd dat die gereserveerde capaciteit niet stiekem naar de commerciële plint/airco’s/EV-laadplein in zo’n project gaat ipv naar de woningen zelf? Bron/link naar die beleidsregels graag, want zonder harde definities en toezicht wordt dit vooral Haagse (oké: Steenwijker) woordkunst. En die tijdelijke slagerij: mag die überhaupt aansluiten of valt “tijdelijk” nu ook onder congestie-nee?

Men vergeet gemakkelijk dat dit “stroomtekort” ook gewoon een bestuurlijk tekort is: jaren roepen dat alles elektrisch moet, maar netbeheerders laten vergunnings- en bezwaartrajecten zich kapotprocederen en niemand durft een hoogspanningsstation écht door te drukken. Zo’n gemeentelijke volgordelijst is dan nog het minst slechte, maar dan wel met één harde regel: wie zijn project niet binnen afzienbare tijd realiseert, verliest z’n plek en z’n gereserveerde prik, klaar. En als je in een beschermd stadsgezicht sloopt en “passend” terugbouwt, zorg dan dat het niet weer alleen voor de happy few is; anders heb je én geen stroom én geen betaalbare huizen.