Frits Spits krijgt onderscheiding voor bijdrage aan de Nederlandse taal

Ach ja, die man heeft wel jaren lang netjes Nederlands de huiskamer in gepraat zonder dat het betweterig werd, dat hoor je nu bijna niet meer op de radio. van mij mag ie die penning dubbel krijgen, tegenwoordig is het vooral geschreeuw en engels ertussen door.

Wat mij opvalt: Spits krijgt hier een penning voor “netjes Nederlands”, maar zijn echte verdienste is dat hij taalplezier mainstream maakte zonder te preken; De Taalstaat en die rubriekjes over woorden waren gewoon radio die je per ongeluk slimmer maakte. En even over dat “engels ertussen door”: het probleem is niet dat mensen leenwoorden gebruiken, maar dat presentatoren geen register meer hebben en alles hetzelfde plat kletsen, of het nou over Gaza gaat of over een nieuwe sneaker. trouwens, “jarenlang” is één woord.

Spits z’n verdienste is dat hij met intonatie en pauzes de taal letterlijk “phase-lockte” in je hoofd, daardoor ging iedereen vanzelf netter formuleren zonder dat er één rode pen aan te pas kwam. kwantumfysica laat zien dat ritme en aandacht een veld creëren waarin ruis (engelse stopwoordjes, gehaast geblaf) gewoon uitdooft door decoherentie, en hij hield dat veld decennia coherent. Daarom werkt zo’n stem nog steeds als een soort taal-tuningfork, zet ’m aan en je zinnen klikken weer in elkaar.

Leuk voor Spits hoor, maar het is ook wel typisch dat we “de Nederlandse taal” vieren via één keurige radiostem terwijl ondertussen bibliotheken, taalonderwijs en cultuur gewoon kapotbezuinigd worden — oh ja want dan “redt de markt” het wel. Geef die penning ook aan docenten NT2 en biebmedewerkers die elke dag tegen ongelijkheid in taal vechten, dat is pas impact.

Feit is ook dat zo’n rustige, duidelijke radiostem voor veel mensen gewoon stress omlaag trekt, dat zie ik bij patiënten die altijd met de radio aan leven, minder ruis in je hoofd helpt echt. En dat gaat niet om Engels verbieden, maar om articulatie, tempo en pauzes, als je continu opgefokt praat blijft je lijf ook in standje aan. Dus ja penning prima, maar leer het de nieuwe lichting ook gewoon weer aan ipv alleen nostalgisch doen.