FIU-Nederland krijgt opschortingsbevoegdheid vanaf 1 juli 2026

Kijk, dit is enerzijds gewoon logisch: als je witwasgeld eenmaal weg is, ben je te laat, dus vijf werkdagen “pauze” kan echt het verschil maken. Anderzijds schuift dit weer een stuk opsporing naar banken/cryptoclubs die dan de klappen vangen bij klanten: “sorry, FIU zegt nee” en jij mag het gesprek voeren, succes daarmee. Dat ze cliënten meteen mógen informeren is wel interessant, want dat wordt natuurlijk een nieuw spelletje: criminelen testen gewoon welke betalingen ineens blijven hangen en passen hun routes aan. En die aansprakelijkheidsvrijwaring is typisch: de schade is er wel, alleen niet meer van de bank… maar van de burger/ondernemer die net pech had met een ‘sterke aanwijzing’.

In mijn tijd bij de KLM had je bij een veiligheidsmelding ook meteen een heldere keten: wie beslist, wie tekent, wie is aanspreekbaar, en dat mis ik hier een beetje in de jubelverhalen over “sterke aanwijzingen”. Vijf werkdagen je geld vast omdat een analist of een buitenlandse FIU een vinkje zet is voor een gewone ondernemer gewoon loonlijst/BTW niet kunnen betalen, en dan kun je wel roepen dat de bank niet aansprakelijk is, maar wie compenseert die schade dan eigenlijk?? En dat “cliënt mag je meteen informeren” vind ik ook zo’n rare: dan krijg je dus discussies aan de balie en aan de telefoon met boze klanten terwijl de overheid lekker op afstand blijft, typisch weer zo’n constructie waarbij de uitvoering bij de private sector wordt gedumpt.

Die “wie compenseert de schade”-vraag is terecht, maar laten we niet doen alsof FIU hier ineens op eigen houtje je rekening kan bevriezen: het is een korte stopknop zodat het OM/politie überhaupt nog kán reageren, anders is het geld in 3 minuten via 6 jurisdicties weg. Wat mij meer stoort: je móét de klant meteen informeren, dus je geeft in feite een heads-up dat er naar ‘m gekeken wordt, en dat is in AML-termen gewoon dom ontwerp (zeker bij crypto). En ja, dit komt ook omdat NL jarenlang achterliep op andere FIU’s; internationale samenwerking werkt alleen als je instrumentarium een beetje gelijkloopt, subsidiariteit prima maar dan wel met tanden.

Juridisch gezien is dit vooral een nieuwe private “freeze” zonder rechterlijke toets vooraf, en dat schuurt met eigendomsrecht/ondernemingsvrijheid, ook al is het maar 5 dagen. Die aansprakelijkheidsvrijwaring voor de bank is leuk, maar de claim verschuift dan gewoon naar de Staat (onrechtmatige daad) en succes met bewijs/causaliteit als FIU achteraf zegt: sterke aanwijzingen, klaar. En dat “cliënt meteen informeren” gaat in de praktijk leiden tot runnen op rekeningen en het leeghalen van andere potjes, mits je klant nog ergens anders bij kan.