Economie | NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Koopkrachtplaatjes zijn gemiddelden, geen kassabon voor een echt huishouden. Wie huur, energie en boodschappen betaalt merkt een paar tienden procent vaak heel anders dan iemand met een afbetaald huis en twee inkomens; en zorgpremie of gemeentelijke lasten staan er lang niet altijd lekker in. Dus “gemiddeld erop vooruit” kan voor veel mensen gewoon betekenen: minder hard achteruit.

Het echte probleem is dat koopkrachtplaatjes beleid steeds meer tot een soort cijfergoocheltruc maken. Een kabinet kan een plusje presenteren, terwijl wonen, zorg en lokale heffingen structureel duurder worden; dat zijn geen tijdelijke tegenvallers maar vaste lasten waar je niet omheen kunt. Geef mensen liever duidelijkheid over wat er netto op hun rekening komt én welke rekening daarvoor later wordt doorgeschoven.

Koopkracht begint niet bij de rekentafel maar bij arbeid en verantwoordelijkheid. Wie werkt moet kunnen rondkomen, zonder eerst door vijf toeslagenloketten te kruipen.

Weer worden koopkrachtcijfers gebracht alsof iedereen op 1 januari exact hetzelfde boodschappenkarretje, huis en salaris heeft. Wat ontbreekt is de bandbreedte: niet alleen het gemiddelde van bijvoorbeeld +1,2 procent, maar ook hoeveel huishoudens erop achteruitgaan en hoeveel erop vooruitgaan; anders is het vooral politiek boekhouden met een mooi percentage erboven.

Wat in die plaatjes vaak buiten beeld blijft, is het verschil tussen een eenmalige meevaller en vaste lasten die elke maand terugkomen. Een paar euro belastingvoordeel voelt leuk, maar als je daarna wel hogere gemeentelijke lasten, verzekeringen en schoolkosten krijgt ben je het overzicht zo weer kwijt.

En wie rekent de zzp’er ff mee? Geen vakantiegeld, geen betaalde vrije dagen en zelf je pensioen en verzekering ophoesten. Op papier een mooi inkomen... in de praktijk gaat er eerst een hoop af voordat er een euro in de boodschappenkar ligt.