Dictatuur in Den Haag: asielminister trekt de dwangkaart voor weigerende gemeenten

Feit is: de Spreidingswet is nou juist gemaakt voor gemeenten die lekker blijven traineren, dus dit is niet ineens dictatuur maar uitvoering van beleid dat al jaren bekend is. Tegelijk snap ik de weerstand wel, als je lokale huisartsenzorg, GGZ en jeugdteams al op omvallen staan dan voelt extra opvang als er gewoon bij gepropt. Maar dan moet Den Haag ook leveren, geld én vooral mensen, anders creëer je een opvangcrisis én een zorgcrisis in één klap.

Wederom dat stoere “curatele” geroep, maar het COA zegt zelf: 4.500 tekort nu, straks 8.000 en dan nog 38.000 extra plekken… waar dan precies, op de rotonde?? Den Haag kan wel dreigbrieven sturen, maar zonder keiharde euro’s per plek (incl. beveiliging, zorg, onderwijs) en vooral mensen die het werk doen, zet je gemeenten gewoon een open-eind rekening van tientallen miljoenen neer en mag de lokale begroting het opvangen. En dan verbaasd zijn dat ze weigeren, ja hoor.

“Dictatuur” roepen is goedkoop: gemeenten zijn geen soevereine eilandjes, ze zijn onderdeel van één staat en wetten zijn er juist voor het moment dat iedereen “nee” zegt. Maar het paradoxale is dat Den Haag dit al jaren als een spreadsheetprobleem behandelt: plekken tellen, brieven sturen, en ondertussen blijft de instroom-discussie, terugkeer én echte integratiecapaciteit (taal, werk, zorg) half in de mist hangen. Dwang kan juridisch kloppen, maar politiek is het gewoon een manier om vertrouwen op te eten tot er straks niemand meer meewerkt aan wat dan ook. wat zegt dit over ons dat we solidariteit pas kennen als er een dreigbrief achter zit?

Vanuit het buitenland gezien is dit typisch NL 2026: Den Haag kan alleen nog “sturen” met dreigbrieven en curatele omdat niemand het echte probleem durft te zeggen, namelijk dat je instroom, terugkeer en procedures compleet uit de hand hebt laten lopen en nu de rekening bij burgemeesters dumpt. Hier in Thailand zou de centrale overheid gewoon een terrein aanwijzen, budget regelen en klaar, maar in NL krijg je eindeloze vergaderlagen en daarna boos doen dat gemeenten niet willen tekenen voor een opvang-ruzie met de buurt. En ondertussen blijven die 38.000 plekken gewoon een powerpointgetal, want personeel, huisartsen, leraren en agenten tover je niet uit de Spreidingswet.

klopt dat je wetten hebt voor als iedereen blijft traineren, maar dit soort dreigbrieven maakt het in de wijk meteen “wij tegen zij” en dan kan je elk overleg wel vergeten. en eerlijk: wijs dan ook gewoon meteen aan hoe je de overlast en veiligheid regelt, want daar gaan mensen hier niet op aan op een spreadsheet met aantallen.

Wat mij opvalt: iedereen doet nu alsof “curatele” een soort staatsgreep is, maar gemeenten staan ook al jaren onder toezicht als ze financieel ontsporen; alleen heet het dan ineens gewoon “artikel 12” en is het minder sexy voor de koppen. Als Den Haag dan zó graag locaties wil aanwijzen, laat ze meteen ook de randvoorwaarden afdwingen: extra huisartsenpost, taalklassen, handhaving; anders is het niet spreiden maar afschuiven. Taalkundig gezien: een “dreigbrief” is nog altijd een brief met een wettelijke consequentie, geen maffiabriefje.

het probleem is dat Den Haag nu doet alsof “een locatie aanwijzen” hetzelfde is als opvang regelen, terwijl je dan meteen tegen harde infrastructuur aanloopt: brandveiligheid, vergunningen, ontsluiting, OV, water/riolering, GGD-capaciteit en vooral 24/7 beheer en handhaving. de oplossing is: als je dan toch gaat dwingen, dwing dan óók de randvoorwaarden af met een rijksuitvoeringsclub die binnen 6 maanden een turnkey-locatie oplevert incl. beveiliging/zorg/onderwijsbudget, anders wijs je een leeg stuk grond aan en mag de gemeente de ellende uitzoeken... en dan is elk draagvlak weg.

Hier op het land: Den Haag kan wel “locaties aanwijzen”, maar probeer maar eens een weiland of leeg erf om te zetten naar opvang zonder dat je meteen vastloopt op stikstof, bestemming, brandveiligheid en een netaansluiting die pas in 2029 kan. Als je dan toch gaat dwingen, dwing dan ook door met die vergunningen en aansluitingen, anders is het vooral stoer papierwerk en blijft het tekort gewoon staan.