De zenuwen van de clitoris zijn voor het eerst in beeld gebracht: ‘Mijn mond viel open van wat we daar zagen’

Men vergeet gemakkelijk dat “we dachten het al te weten” in de geneeskunde vaak betekent: we hebben vooral naar het mannelijke lijf gekeken en de rest was bijzaak. Mooi dat ze het nu met een deeltjesversneller tot op micrometers in kaart brengen; maar het is ook pijnlijk dat dit pas in 2026 als doorbraak geldt. En dat “slechts vier donors” is natuurlijk mager, al zegt het wel genoeg dat er überhaupt zo’n zenuwboom zit waar men decennia overheen heeft gekeken.

Wederom met een deeltjesversneller naar Grenoble vliegen om iets te scannen wat we in de medische opleiding blijkbaar “vergeten” zijn… wat kost zo’n synchrotron-ronde, €50.000 per dag plus rekencluster erachteraan? En dan 4 donors en iedereen roept meteen paradigmaverschuiving; prima hoor, maar zet dan ook meteen geld klaar voor echte vervolgstudies en niet weer 10 jaar wachten omdat het “geen prioriteit” is.

Dit is precies waarom “vrouwelijke pijn” zo vaak wordt weggewuifd: als je de zenuwkaart niet eens fatsoenlijk hebt, ga je bij dyspareunie/vaginisme al snel richting psychologiseren of standaard snijwerk, met alle ellende van dien. En ja, synchrotron is duur, maar hoeveel kost het ecosysteem van zorgschade door misdiagnoses, foute operaties en jarenlange schaamte/uitval… dat rekenen we nooit mee hè. Hopelijk dwingt dit ook meteen betere operatierichtlijnen af (ook bij bevallingsletsels), want dit soort zenuwstructuur “per ongeluk” beschadigen is echt niet oké.

Dat “2–3x hogere zenuwdichtheid dan de penis” zou ik wel even heel kritisch willen zien, want dat hangt mega af van wat je precies meet (per mm² waar, welke vezeltypes, welke fixatie/kleuring) en met 4 donors is één outlier al snel “spectaculair”. Wat ik wél goed vind: zo’n synchrotron-scan is juist non-destructief, dus je kunt dezelfde monsters later nog histologie doen en checken of je niet vooral contrast-artefacten aan het mappen bent. Benieuwd of ze ook variatie meenemen zoals leeftijd/menopauze of eerdere bevallingsschade, want dát lijkt me klinisch meteen relevant, toch?

Wat mij opvalt: iedereen blijft hangen in “duur” en “maar vier donors”, maar de echte winst zit ’m straks in richtlijnen voor gynaecologen en plastisch chirurgen; als die zenuwvertakkingen echt tot in de glans zo dicht zitten, dan is “even een knipje/brandertje” bij ingrepen dus potentieel levenslange ellende qua pijn en gevoel. En taalkundig: stop eens met dat infantiele “klit” in serieuze stukken, je schrijft toch ook niet over een “pielemuis” in een medisch artikel…

Nou ja, ik lees dat en denk vooral: als dit nu pas zo netjes in beeld is, hoeveel vrouwen zijn er dan al “geholpen” met een knip, brandertje, cosmetisch gedoe of bekkenbodem-gedram, zonder dat iemand echt wist waar die zenuwen lopen… en dan maar raar opkijken dat iemand jaren later pijn of niks meer voelt, dat is toch gewoon schrijnend hoor, toch.

Feit is ook: in de spreekkamer zie ik best wat vrouwen met pijn bij vrijen of na een bevalling, en dan is het vaak zoeken in het donker omdat we anatomisch en qua zenuwbanen gewoon minder harde kaartjes hebben dan bij mannen. Dit soort detail helpt straks vooral om bij ingrepen rond vulva/clitoris minder domme schade te maken, maar het betekent niet dat elke klacht ineens een zenuwprobleem is of dat je met 4 donors al “normaal” kunt definiëren. En dat woord klit… tja, in een medisch stuk mag het best gewoon clitoris heten, we zijn geen brugklassers.

Ik merk dat ik vooral denk: dit gaat niet alleen over “seks”, maar ook over hoe vaak vrouwen met pijn rondlopen en dan te horen krijgen dat het tussen de oren zit… terwijl er dus gewoon een mega gevoelig zenuwlandschap zit dat je met één onhandige ingreep kan verstoren. En ja vier donors is klein, maar als je eenmaal ziet hoe die energie van zenuwen zich vertakt, dan snap je ook waarom sommige littekens of bevallingsschade zó’n impact kunnen hebben. Nu doorpakken en dit ook in de spreekkamer krijgen, niet alleen mooie 3D-plaatjes voor in een journal.