‘De vraag is of het migratiepact zo zal uitpakken als kabinet wil’

Dat migratiepact klinkt in Brussel altijd strak, echter zodra het in Nederland landt zit je meteen met rechters, verdragen en 27 landen die “solidariteit” vooral als factuur zien. Als je echt minder druk wil, regel dan eerst terugkeerafspraken met herkomstlanden en zorg dat procedures sneller kunnen zónder dat alles weer jaren bij de Raad van State blijft hangen, daarentegen blijf je anders vooral mooie persmomenten stapelen. En ondertussen mag Den Haag ook eerlijk zijn richting gemeenten: wij krijgen de opvangvraag gewoon op ons bord, pact of geen pact.

Grappig dat de Telegraaf-club nu ineens “rechtsbescherming” ontdekt — alsof het probleem is dat rechters verdragen toepassen en niet dat Den Haag al 15 jaar opvang, IND en huisvesting kapotbezuinigt tot alles vastloopt. Dat migratiepact gaat vooral over grenzen harder maken en mensen doorschuiven, maar geen millimeter over waarom mensen vluchten of waarom we hier geen betaalbare woningen bouwen… oh ja want dat zou big business en huisjesmelkers pijn doen.

dat hele migratiepact voelt als een IKEA-handleiding: in Brussel ziet het eruit als een strakke kast, maar thuis houd je drie schroeven over en staat de deur scheef omdat elk land z’n eigen inbussleutel meeneemt. en laten we eerlijk zijn: zolang je hier de opvang, IND én woningmarkt op “later fixen we wel” laat draaien, is elk pact vooral een persbericht met een noodbed erachter.

Feit is: zelfs als je procedures versnelt, krijg je meer medische ellende in de opvang als mensen maanden in onzekerheid zitten, stress, slaap, trauma, dat wordt dan weer GGZ en huisartsenzorg die al overloopt. En die solidariteit in de EU is leuk op papier, maar zolang terugkeer en fatsoenlijke opvangcapaciteit niet echt geregeld zijn, verplaats je vooral de druk en de schade, niet het probleem. Kabinet mag best harder zijn, maar doe het dan ook menselijk en uitvoerbaar, anders krijg je alleen maar meer rechtszaken én meer kapotte mensen.

In mijn tijd bij de KLM wist je één ding zeker: als je met 27 partijen een “procedure” afspreekt maar niemand is eigenaar van de uitvoering, dan eindig je met een stapel paperassen en alsnog een toestel dat niet vertrekt. Dat migratiepact gaat precies zo worden: Brussel tekent, Den Haag vertaalt, en vervolgens staat de marechaussee/IND/COA met te weinig mensen en te veel regels te kijken hoe het in de praktijk weer vastloopt, want je kunt grenzen wel “strakker” maken maar zonder echte capaciteit en harde terugname-deals met landen van herkomst is het gewoon een administratief rondje om de kerk. En ondertussen blijft de olifant in de kamer dat Nederland alles juridisch tot achter de komma dichttimmert maar niemand durft te zeggen: als je hier niet mag blijven moet je ook echt weg, punt, anders is elk pact een duur toneelstuk.

klopt dat zo’n pact in brussel mooi klinkt, maar hier gaat het ook gewoon botsen op iets heel simpels: gemeenten en woningcorporaties die al “nee” zeggen omdat er nul plek is, dan kun je wetten stapelen wat je wil. en ondertussen zie je op straat en in de winkel gewoon de irritatie oplopen, niet eens alleen over asiel maar over het totale gevoel dat alles vol zit en niemand de boel nog regelt.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “het migratiepact” één grote knop is, maar de echte bottleneck zit in uitvoering en data-uitwisseling; zolang landen elkaars registraties, vingerafdrukken en terugkeerbesluiten niet vertrouwen of niet op orde hebben, blijft het doorprocederen en doorreizen. En Telegraaf, kleine taalprik: “implicaties” is gewoon “gevolgen”; dat Engelsige gedoe maakt het beleid niet ineens concreter.

Even rekenen: zo’n EU-pact levert pas “minder instroom” op als je óók sneller beslist én meteen uitvoert wat je beslist. En daar gaat NL structureel nat: je kunt 10.000 afwijzingen per jaar produceren, maar als je maar 3.000 mensen echt wegkrijgt (documenten, vluchten, escorts, herkomstland dat meewerkt) dan groeit de voorraad gewoon door, pact of geen pact. Brussel kan veel afspreken, maar het kan geen laissez-passer uit Marokko printen, helaas.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n EU-pact vooral papier is zolang je één cruciaal ding niet regelt: identiteit vaststellen en documenten krijgen van herkomstlanden. Zonder paspoort/laisser-passer kun je “versnelde terugkeer” roepen tot je een ons weegt, maar dan sta je alsnog met mensen in limbo en een rechter die zegt: waarheen dan? En dat solidariteitsmechanisme… als het weer eindigt in afkopen met geld, krijgt Nederland straks én de rekening én de opvang, want de instroom stopt er niet van.