De eindeloze rijkdom van de oude Egyptische verhaalcultuur

900 pagina’s en dan nog “je weet ongeveer wat er staat”... dat is precies het punt toch: die hiërogliefen zijn geen dode letters maar een trilling, een veld, en je voelt gewoon dat die hymnen en liefdesgedichten niet alleen info zijn maar bewustzijn in taal. en wij maar alles plat vertalen alsof het een gebruiksaanwijzing is, terwijl die hele Egyptische cultuur draaide op balans tussen het zichtbare en het onzichtbare; misschien moeten we dat boek dus niet alleen lezen met je hoofd maar ook met je lijf, even landen, adem erbij, anders mis je de helft.

het probleem is dat we “vertalen” vaak verkopen als eindproduct, terwijl het bij dit soort teksten eigenlijk infrastructuur is: bronfoto’s, transcriptie, variantlezingen, noten en context zodat je kunt terugrekenen waar een keuze vandaan komt. de oplossing is dat zo’n 900-pagina boek standaard een open digitale laag krijgt (scans + woordenlijst + versiebeheer), dan kan het brede publiek lezen én kunnen vakmensen/nerds checken of die mooie literaire zin niet stiekem op 3 kapotte tekens drijft, dat scheelt ook een hoop zweverig gedoe over “trillingen” eerlijk gezegd.

Leuk dat het “toegankelijk” heet, maar de vraag is: wie krijgt de rechten op die vertalingen en die foto’s van papyri die in 12 musea liggen. In casu zit je zo met licenties, hergebruikverboden en een uitgever die de facto een monopolie op de Nederlandse tekst claimt, terwijl de bron zelf publiek domein is. Dan kun je digitaal nog zo’n laag willen, mits je niet juridisch wordt dichtgetimmerd door contracten en beeldrechten.