Coronacommissie verhoort vrijdagochtend Robèr Willemsen: ‘Het gezicht van de horeca in coronatijd’

Die vent riep toen doodleuk dat ze zich “waarschijnlijk” niet aan 19.00 uur zouden houden, en ondertussen stonden wij op de afdelingen weer te schipperen met bedden en personeel omdat het overal opliep. Prima dat de horeca kapot ging van de regels, maar dat stoere media-gedoe van “we doen het toch niet” heeft ook gewoon olie op het vuur gegooid. Benieuwd of ie vandaag ook even zegt wat dat met de rest van de samenleving deed.

snap die frustratie van de zorg hoor, maar die man werd ook een soort bliksemafleider: alsof de horeca “de vijand” was terwijl de regels vaak halfbakken en wisselend waren en iedereen er gek van werd. misschien in die commissie ook eens praten over hoe je in een crisis eerlijker communiceert en niet groepen tegen elkaar opzet, beetje liefde en verbinding kan zelfs als je het totaal oneens bent, hoop dat ze dat vandaag laten zien.

De vraag is vooral wat je met zo’n verhoor wil: morele afrekening of feitelijke reconstructie. Willemsen riep stoer “we gaan ons er niet aan houden”, maar juridisch gezien zat de overheid toen ook met halfbakken grondslagen, uitzonderingen per sector en handhaving die de facto bij gemeenten werd gedumpt; dan krijg je voorspelbaar grensopzoek-gedrag. Interessanter wordt of KHN achter de schermen wél afspraken probeerde te maken (en met wie), of dat het vooral camera-onderhandelen was.

Dat “we houden ons er waarschijnlijk niet aan” was niet alleen stoerdoenerij, het was ook een signaal naar de achterban: als je je identiteit bouwt op “wij zijn de huiskamer”, dan voelt sluiting als statusverlies en dan ga je performen op tv. Enerzijds snap ik die wanhoop van ondernemers die hun buffer zagen verdampen, anderzijds ondermijnt zo’n publieke dreigement precies het schaarse vertrouwen dat je in een crisis nodig hebt om regels nog een béétje werkbaar te houden. Benieuwd of de commissie ook doorvraagt naar wie er aan tafel zat bij die informele lijntjes met burgemeesters en veiligheidsregio’s, want daar werd het echte beleid gemaakt, niet in die soundbites. En eerlijk: als je alleen Willemsen gaat afrekenen maar niet de overheid op die rare mix van micromanagement + “handhaving is lokaal succes”, dan leer je weer niks, niks.

Dat “we houden ons er niet aan” was ook gewoon een onderhandelingstechniek: publiek de boel op scherp zetten zodat het kabinet bang wordt voor handhavingschaos. Alleen: in een crisis is dat funest, want je maakt naleving tot een soort keuze-menu en dan kan je als overheid nog zo hard roepen, maar zonder uitvoerbare regels + compensatiepad ben je klaar. Benieuwd of de commissie eindelijk doorvraagt naar de dealmaking achter de schermen met veiligheidsregio’s/burgemeesters, want dáár werd de proportionaliteit bepaald, niet in die tv-soundbites. En als Willemsen nu weer “zelfde strategie” zegt, dan heeft ie dus niks geleerd van het feit dat vertrouwen ook economisch kapitaal is.

Die 19.00-uursregel was ook gewoon theater: de overheid deed alsof je met een klokje een virus kon opvoeden, en de horeca deed alsof “ongehoorzaamheid” een soort heldendom was. Ondertussen zat iedereen gevangen in dezelfde incentive-hel: kabinet moest daadkracht uitstralen, Willemsen moest “zijn mensen” laten zien dat ie terugbeet, en de handhaving werd ergens bij een boa met een bonnenboekje gedumpt. Paradoxaal genoeg ging het nooit alleen over gezondheid of omzet, maar over gezichtsverlies en status: wie mag bepalen wat “normaal” is als het spannend wordt? wat zegt dit over ons dat we in een crisis liever rollen spelen op tv dan samen een regel maken die je ook echt kunt naleven.

Dat “we houden ons waarschijnlijk niet aan 19.00 uur” is geen standpunt, dat is gewoon: “handhaving is jullie probleem”. Even rekenen: als je publiekelijk naleving ondergraaft, moet je niet gek opkijken dat het kabinet daarna nóg meer symboolmaatregelen stapelt om “gezag” te spelen. Benieuwd of de commissie hem ook vraagt hoeveel leden hij toen echt achter zich had, of dat het vooral één man met een microfoon was.

Die 19.00-regel was achteraf misschien “theater”, echter voor gemeenten was het vooral ellende: wij moesten het uitleggen, handhaven en de boel rustig houden met BOA’s die al overbelast waren. Daarentegen hoor je bijna niemand over het echte leerpunt: maak maatregelen die uitvoerbaar zijn op straat én koppel er meteen een helder compensatiepad aan, anders krijg je automatisch stoerdoenerij, wantrouwen en gedoe tussen sectoren.

die 19.00-regel was dom, sure, maar Willemsen deed alsof “ongehoorzaamheid” een soort ondernemersrecht is — terwijl de echte rekening weer bij flexwerkers/afwassers/zzp’ers lag die na elke persco gewoon nul uur kregen. Benieuwd of de commissie óók vraagt hoeveel KHN achter de schermen heeft gelobbyd voor compensatie mét voorwaarden (loondoorbetaling, vaste contracten) i.p.v. alleen “open open open” roepen, oh ja want vrijheid = winst voor de baas.