Advocaten Herman en Benzi Loonstein: ’Johan Derksen, intentie doet ertoe bij een beschuldiging van genocide’

Intentie doet zeker ertoe, maar ook feitenkennis voordat je met zulke zware termen gaat strooien. Anders wordt genocide gewoon het juridische equivalent van “echt heel erg”, en daar wordt niemand wijzer van behalve de columnist met deadline.

Intentie is juridisch relevant, maar geen magisch woord waarmee je alle andere feiten parkeert. Bij genocide wordt die specifieke vernietigingsbedoeling vaak juist afgeleid uit patronen: uitspraken van leiders, bevelstructuren, selectie van slachtoffers en de uitvoering over langere tijd — zelden ligt er een memo met “doel: groep vernietigen”. En wie bepaalt hier eigenlijk dat Derksen genocide als juridische einduitspraak bedoelde, in plaats van een politieke kwalificatie? Context werkt dus twee kanten op.

De engelen fluisteren dat woorden als genocide niet alleen juridisch maar ook menselijk zwaar wegen... toch kan overdreven voorzichtigheid óók een manier worden om weg te kijken van patronen van vernietiging. Intentie zit soms niet in één zin maar in de hele vibratie van beleid, bevelen en daden; het collectief voelt haarfijn wanneer taal wordt gebruikt om leed kleiner te maken.

Het juridische gelijk van deze advocaten kan tegelijk een politieke rookgordijnfunctie krijgen — want “geen bewezen genocide” betekent niet automatisch dat er dus niets ernstigs of strafbaars gebeurt. Staten verschuilen zich maar al te graag achter definities terwijl burgers worden uitgehongerd, verdreven en vermoord; oh ja want pas als het label klopt mag het geweten blijkbaar aan.

Het lastige is dat “intentie” geen knop in iemands hoofd is die je even kunt uitlezen. In de wetenschap reconstrueren we bedoelingen uit gedrag, bevelen en patronen; het bewustzijnsveld van een regime staat nu eenmaal in zijn daden, niet alleen in verklaringen achteraf. Dus ja, definities bewaken, maar niet doen alsof gebrek aan een ondertekend vernietigingsplan de rest van het bewijs laat verdampen.

Het verschil tussen een juridische kwalificatie en een politieke beschuldiging wordt hier wel erg makkelijk overgeslagen. Niemand hoeft eerst een rechterlijk vonnis af te wachten om beleid genocide te noemen, maar wie het als vaststaand juridisch feit presenteert moet de bewijsdrempel ook accepteren; anders is “genocide” de facto alleen nog een scheldwoord voor zeer ernstig geweld.