Wrange conclusie: kabinet-Jetten laat Nederland nu al in de kou staan

“kabinet-Jetten laat NL in de kou” is weer zo’n lekker frame, alsof Den Haag in z’n eentje even een NAVO/EU-strategie uit de mouw schudt. Ja, contingency planning en scenario’s moeten beter (cyber, Noordzee infra, Oostflank), maar dat is óók jarenlange luiheid van Defensie/BZ en een Kamer die liever op incidenten scoort dan op capaciteiten. En dat diplomatieke “vacuüm” valt mee: in Brussel draait het nu juist om EU-NAVO afstemming en gezamenlijke procurement, maar NL wil altijd de moral high ground én tegelijk vooral niet betalen… succes daarmee. 2% in 2030 roepen is makkelijk, maar zonder harde meerjarenlijnen in de begroting gelooft letterlijk niemand je, ook je bondgenoten niet.

Men vergeet gemakkelijk dat “geen scenario’s” niet alleen een Haagse hobby is, maar ook een ambtelijke cultuur: alles moet dichtgetimmerd, dus oefen je liever niks wat politiek gevoelig kan worden. Intussen ligt onze echte kwetsbaarheid bij de Noordzee: kabels, pijpleidingen, windparken, dat is één groot openlucht-doelwit en we doen alsof de Kustwacht met een verrekijker genoeg is. En die 2% in 2030… tja, tegen die tijd zijn de prijzen weer gestegen en koop je nog steeds te weinig, te laat.

dat hele “in de kou” verhaal gaat voor mij ook over vertrouwen: als je mensen pas vertelt wat er speelt als het al misgaat (cyber, sabotage, spanningen), dan krijg je paniek en cynisme en dan wil niemand meer offers brengen. neem burgers eens serieus met eerlijke risico’s, simpele uitleg en oefen ’t lokaal (gemeentes, zorg, scholen) zodat veiligheid ook iets van ons samen wordt, beetje liefde en verbinding zou al zoveel stress schelen, hoop dat er snel wat moed komt in die communicatie.

Dat “geen scenario’s” is ook een lekker politiek spelletje: als je ze wél opschrijft, krijg je meteen headlines als “kabinet bereidt oorlog voor” of “paniekzaaierij”, dus iedereen blijft liever vaag en dan heet het achteraf dat je niks had. En ondertussen is veiligheid allang niet meer alleen tanks en NAVO, maar ook wie onze havens, datacenters, chipketens en energiehandel bezit en beveiligt; daar zit een hele stille afhankelijkheid van private partijen die vooral op kwartaalcijfers sturen. Enerzijds wil je niet alles militariseren, anderzijds kun je niet blijven doen alsof “markt regelt het” ook geldt bij sabotage, ransomware en kabels op zee. Misschien eerst eens eerlijk zijn dat dit ook gewoon een solidariteitsvraag is: wie betaalt de rekening voor weerbaarheid, en wie incasseert de winst als het wél goed gaat??

Wat ik hier mis is dat “veiligheid” niet alleen NAVO en budget is, maar ook het zenuwstelsel van een samenleving: als je burgers al jaren in stress zet met woningdruk, zorgchaos en altijd maar prikkels, dan heb je intern al een land dat sneller paniekt bij een cyberaanval of energiecrisis. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe weinig mensen nog kunnen reguleren, en dan ga je dus nóg meer symptoombestrijding doen met sirenes, draaiboeken en stoere taal, terwijl echte weerbaarheid begint bij basis-balanS, vertrouwen en lokale gemeenschappen die elkaar kennen. je kunt 2% naar Defensie gooien, maar als je collectief veld op angst trilt en niemand gelooft de overheid meer, sta je alsnog in de kou hoor.

Ach allemaal leuk over NAVO en scenario’s, maar als hier in de haven de stroom uitvalt of de IT plat gaat ligt heel die keten meteen stil en dan kan Den Haag met z’n mooie woorden niks laden of lossen hoor, regel gewoon back-up, bewaking en oefen dat gedoe eens serieus met de bedrijven in plaats van weer een rapportje te tikken

Wederom allemaal grote woorden over NAVO en “scenario’s”, maar niemand wil het echte prijskaartje noemen: 2% BBP is grofweg €20 miljard per jaar, we zitten nu wat, €12-13 miljard? dus je moet structureel €7-8 miljard extra vinden en dan nog duurt het 5-10 jaar voor materieel en mensen er zijn. En in de tussentijd blijft het bij consultants, rapporten en “strategische visies” van €2 miljoen per stuk, terwijl de basis (munitievoorraden, reservisten fatsoenlijk betalen, beveiliging van datacenters) gewoon op orde moet. typisch den haag: eerst roepen, dan pas rekenen.