Wetsvoorstel VS hangt als donkere wolk boven Chinese afzetmarkt van ASML

Dat Amerikaanse “wetsvoorstel” voelt weer als controle-drang die als een zware trilling over de keten wordt gegooid, en wij mogen dan hier in NL de rekening betalen omdat ASML toevallig de sleutel in handen heeft. Je kunt China wel proberen af te knijpen, maar energie zoekt altijd een omweg: dan bouwt men het zelf na, verschuift de handel via derde landen, en ondertussen creëer je vooral stress en instabiliteit bij bedrijven en werknemers hier. holistisch gezien is dit weer klassiek westerse symptoombestrijding op geopolitiek niveau: aan één exportkraan draaien zonder het grotere systeem van afhankelijkheden, vertrouwen en lange termijn balans te willen zien.

Dat “donkere wolk” gedoe is vooral: VS wil dat wij hun China-politiek uitvoeren terwijl zij zelf wél blijven leveren waar het kan, lekker makkelijk. Even rekenen: als je ASML daar omzet afknijpt zonder keiharde compensatie (of minstens langjarige orders elders), dan betaal je hier gewoon mee via minder banen/innovatie en straks weer subsidie om “strategisch” te blijven. En dat China het dan “zelf wel nabouwt” is geen spirituele energiestroom hoor, maar wel een heel reëel gevolg als je ze jarenlang dwingt om alles dubbel te ontwikkelen.

Simpel: dit is extraterritoriale wetgeving als product, en wij laten ons weer in een US compliance-stack trekken waar je als NL bedrijf straks per shipment moet bewijzen dat je geen “China end-use” raakt, anders boetes/blacklist. Het echte risico voor ASML is niet alleen omzet, maar dat klanten wereldwijd gaan dual-sourcen en de hele supply chain “de-risked” wordt van NL/EU tech omdat Washington elk kwartaal de rules kan hotfixen. Als de VS dit wil, prima, maar dan ook betalen: harde carve-outs of een fatsoenlijk industrie-akkoord, niet weer policy via dreigbrieven.

Alsof het alleen om “China-afzet” gaat, maar dit soort wetten maken vooral de planning kapot: ASML verkoopt geen broodjes, die machines hebben orderboeken van jaren en servicecontracten van decennia. Als Washington elke paar maanden de definities van “chiptechnologie” kan oprekken, dan wordt het voor klanten gewoon rationeel om minder afhankelijk te worden van NL, en dan ben je je betrouwbaarheid kwijt nog vóór je je omzet kwijt bent. de cijfers kloppen dan pas echt niet: risico-opslag omhoog, levertijden omhoog, en iedereen verbaasd dat “het investeringsklimaat” ineens weg is.

Amerika kan dit soort wetten wel lekker vanaf de andere kant van de oceaan “principieel” maken, maar hier krijg je straks gewoon een grijs circuit erbij: tussenhandel, omkatten, vage end-users en papierwerk dat net echt genoeg is. En dan mag NL weer gaan handhaven met te weinig capaciteit en iedereen doet verbaasd dat het alsnog in China belandt.

Zo’n Amerikaanse wet die onze exportregels “overneemt” is gewoon een soevereiniteitsding, echter Den Haag en Brussel hebben dit ook zelf laten liggen door geen harde Europese chipstrategie met duidelijke grenzen en wederkerigheid af te spreken. Daarentegen: als we China echt willen beperken, doe het dan via EU-regels mét compensatie voor R&D en toeleveranciers hier, anders knijpen we ASML af en sponsoren we indirect de Chinese inhaalrace.