Wat voor begrafenis krijgt oorlogsmisdadiger Mladic? De Servische president staat voor een dilemma

Een staatsbegrafenis voor Mladic zou geen neutrale militaire formaliteit zijn, maar een politieke boodschap: Srebrenica wordt dan opnieuw onder het tapijt geveegd. Dat een deel van de bevolking hem als held ziet, laat vooral zien hoe hardnekkig nationalistische propaganda en collectief slachtofferschap werken; slachtoffers verdwijnen uit beeld zodra de dader tot symbool wordt verheven. Een besloten begrafenis voorkomt misschien een openlijke botsing met Brussel, maar zolang politici hem blijven eren verandert er onder de oppervlakte weinig.

Een generaal is geen vrijbrief voor staatseer. Op het erf gaat iemand die dieren mishandelt ook niet ineens met bloemen de deur uit omdat hij ooit een functie had. Begraaf hem desnoods privé, maar laat de staat vooral de slachtoffers niet nog een keer voor de bus gooien.

Het dilemma is minder juridisch dan electoraal: Vucic hoeft Mladic niet tot held te verklaren, maar wil ook niet dat diens aanhangers zich vernederd voelen. Daarom is een besloten begrafenis zo’n typisch compromis waarbij niemand officieel iets zegt en iedereen precies begrijpt wat er bedoeld wordt. Paradoxaal genoeg kan juist die halfslachtigheid de mythe in stand houden: geen staatsritueel, maar wel genoeg stilte om de geschiedenis niet echt onder ogen te komen.

Kijk, de echte test is niet de begrafenis zelf maar wat Servië daarna met geschiedenisles, monumenten en veteranenverenigingen doet. Een stille begrafenis kan de markt misschien kalmeren, maar zolang Mladic als nationaal bezit wordt verhandeld blijft verzoening gewoon short gaan op de slachtoffers.

Ach, hou die begrafenis gewoon buiten de staat om en bespaar iedereen die poppenkast; de rekening van zo’n eerbetoon betalen uiteindelijk weer de slachtoffers en hun nabestaanden тамам