Wat nou crisis. We onderschatten onze veerkracht

Omdat “crisis” vaak gewoon een slecht model is: markt gaat meteen rerouten, schepen om, voorraden eruit, vraag omlaag, en ineens blijkt dat we jaren aan buffers + alternatieven hadden maar niemand kreeg daar clicks van. En ja, NL/EU hadden ook eindelijk een keer een prikkel om niet alles op één choke point te deployen, dit is gewoon resilience die je pas ziet als de boel stuk gaat.

“Veerkracht” is hier vooral: rijke landen trekken strategische voorraden open en schuiven de rekening door naar mensen die al klem zitten — aan de pomp, op de energierekening, in het OV. En die “markt herstructureert” my ass: dat is gewoon staten die paniek blussen terwijl oliebedrijven recordwinsten blijven cashen, oh ja want prikkels werken altijd zo eerlijk. Als je echt resilience wil, stop dan met fossiel subsidiëren en maak energie een publiek ding i.p.v. een casino.

Veerkracht is mooi, echter het is ook gewoon een dure les dat we pas gaan besparen en schakelen als de prijs omhoog knalt. Daarentegen hoor ik niemand over de stille kwetsbaarheid: mkb’ers met vaste energiecontracten die nét verkeerd zaten en OV/armoedebudgetten die daarna weer dichtgedraaid worden, dan “valt het mee” vooral op macroniveau. Als je hier iets van wil leren: maak die buffers en besparingsprikkels structureel en eerlijk, niet alleen als de Straat van Hormuz dichtgaat.

In mijn tijd bij de KLM leer je één ding heel snel: zo’n “chokepoint” is pas echt een ramp als iedereen tegelijk in paniek raakt, maar de grote jongens hebben al jaren draaiboeken klaar liggen en de rest hobbelt erachteraan, dus ja op papier 20% door Hormuz en in de praktijk gaat het via omwegen, voorraden en wat gesjoemel met grades en blends gewoon door. Wat mij wél stoort is dat we dit nu verkopen als veerkracht terwijl het vooral betekent dat we onszelf weer wijs maken dat afhankelijkheid prima is zolang er ergens een marine en een noodvoorraadkast staat, en ondertussen blijft Iran/VS lekker testjes doen met de wereldhandel als gijzelaar. en dan zitten wij hier te juichen dat het “meeviel” terwijl de rekening gewoon in kleine stukjes is uitgesmeerd over transport, verzekering en inflatie, dat merk je pas maanden later bij de supermarkt en de energienota.

het probleem is dat iedereen nu “zie je wel, veerkracht!” roept, terwijl dit vooral een logistiek trucje was: je kunt olie omvaren en uit voorraad trekken, maar je verplaatst de pijn naar wachttijden, verzekeringspremies, raffinaderij-mixes en uiteindelijk gewoon hogere prijzen in de keten. de oplossing is niet nóg meer noodkastjes, maar de infrastructuur zo ontwerpen dat je minder door één choke point hoeft: meer elektrificatie van warmte/industrie, netverzwaring en opslag, en vooral vraagreductie die je vooraf organiseert i.p.v. pas als de pomp 3 euro aantikt, anders blijft dit een duur “het viel mee” met weinig draagvlak zodra het mkb en de lage inkomens de rekening krijgen.

Denk ook dat het “meeviel” omdat we hier gewoon minder olie slurpen dan 10 jaar terug, warmtepompen/EV’s en zuinigere ketels tikken toch aan, dus die schok komt minder hard binnen. Maar laten we eerlijk zijn: de echte test komt pas als zo’n blokkade maanden duurt én het net hier al op z’n tandvlees loopt, dan is veerkracht ineens gewoon rantsoen en gedoe.

Even rekenen: “30 miljard vaten strategische voorraad” kan niet, de hele wereld verbruikt nog geen 40 miljard vaten per jaar en de IEA zit eerder op een paar miljard totaal. Dus óf de columnist heeft nullen geplakt voor het verhaal, óf iemand heeft vaten en liters door elkaar gehusseld. En als je cijfers al niet kloppen, is “kijk ons veerkrachtig zijn” vooral marketing met een rekenmachine op vakantie.

“Wat nou crisis”?? Mooi hoor, maar wie heeft er hier de afgelopen weken wéér 20-30 cent per liter extra staan aftikken en bij de supermarkt ineens “tijdelijk duurder door transport” gezien?? En dan noemen we het veerkracht omdat de grote bedrijven hun contracten en hedge-trucjes klaar hebben liggen terwijl de rest gewoon slikt en doorbetaalt??!!!