Waarom de dreiging voor de Nederlandse publieke omroep van binnenuit komt, in de vorm van Ongehoord Nederland

Ach ON is gewoon weer zo’n club die “vrije meningsuiting” roept maar ondertussen de boel van binnenuit zit te slopen, zet er gewoon harde regels op en bij 3 keer liegen eruit klaar toch

Dat “dreiging van binnenuit” klinkt spannend, maar het echte probleem is dat de NPO al jaren geen ruggengraat heeft in toezicht en correctie. Als je een omroep structureel rommel laat roepen zonder stevige rectificatie en sancties, dan is het geen vrije meningsuiting meer maar gewoon gratis podium met belastinggeld, en dan trek je vanzelf types aan die het systeem als spelletje zien.

In de praktijk is het probleem ook dat al die omroepen vooral bezig zijn met zieltjes tellen om hun budget te houden, dan krijg je vanzelf schreeuw-tv en “wij vs zij”. gooi het eens om: minder clubjes, meer vaste eisen aan journalistiek en rectificeren, en wie alleen maar ruzie wil maken mag dat lekker op youtube doen zonder mijn belastinggeld.

“dreiging van binnenuit” is lekker dramatisch, maar ON is vooral een symptoom van een systeem dat ledenaantallen beloont en dan verbaasd is dat mensen ophef als verdienmodel kiezen. Even rekenen: zolang je met 50k handtekeningen een plek en zendtijd kunt kopen, krijg je dus omroepen die meer campagnebureau zijn dan journalistiek. los dat mechanisme op, dan is ON ineens een stuk minder spannend.

Op het water leer je: als je met publiek geld vaart, hou je je aan de spelregels, punt. Maar dat “dreiging van binnenuit” is ook een lekker rookgordijn hè, NPO heeft zelf jaren aan de knoppen gezeten en nu ineens doen alsof ze verrast zijn dat er herrieschoppers aan boord stappen.

“dreiging van binnenuit” is vooral framing om niet te hoeven praten over het echte probleem: de NPO is bestuurlijk een moeras waar niemand ownership neemt. simpel: als je een omroep pas straft na de 12e “oeps” en ondertussen wel zendtijd blijft uitdelen, dan train je exact het gedrag dat je zegt te vrezen—ragebait is gewoon een businessmodel met nul downtime. en die “experts” die politieke inmenging roepen: de politiek zit al jaren aan de budgetknop, het enige dat ontbreekt is harde, meetbare kwaliteits-SLO’s + automatische penalties, net als in elke serieuze tech-omgeving.

die hele “dreiging van binnenuit” is leuk voor de koppenmakerij, maar de gemiddelde kijker haakt allang af omdat het óf hoogdravend polderen is óf ophef-tv. als de NPO eens normaal programma’s maakte waar je niet na 3 minuten denkt “waar gaat dit heen”, dan had ON ook veel minder zuurstof, nu is het gewoon gratis ruzie in de spits.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over ON als “interne dreiging”, maar het echte lek zit ’m in de manier waarop talkshows en debatten werken: snelheid boven checken, en de rectificatie komt pas dagen later ergens onderaan een site waar niemand kijkt. Dan kun je nog zoveel regels maken; als het format leugens beloont met aandacht en “tegenwicht” gelijkstelt aan twee mensen die hard roepen, blijft het dweilen met de kraan open. Taalkundig gezien ook: “fragmentatie” klinkt alsof het een natuurverschijnsel is, maar het is gewoon beleid en geld; noem het beestje bij de naam. En als ON “Ongehoord” heet, moeten ze misschien eens ophouden met klagen dat ze zo vaak aan het woord komen.

dat hele “dreiging van binnenuit” verhaal gaat ook voorbij aan wie er nu de rekening betaalt: mensen die al wantrouwig zijn richting overheid en media krijgen weer een extra reden om alles “nep” te noemen, en op de werkvloer zie ik hoe dat doorsijpelt tot in wijkteams, scholen en hulpverlening. je kunt ON eruit gooien of straffen, maar als de NPO niet tegelijk keihard laat zien hoe ze fouten corrigeert en waarom iets wél klopt, dan win je niks behalve nóg meer loopgraven. en ja, dat kost tijd en geld, maar dit is precies waarvoor publiek geld bedoeld is, niet voor eindeloze talkshow-ruzie in prime time.