Video | Beveiligingscamera filmt paniek op straat tijdens aardbeving op Filipijnen

Energie liegt niet, bij zo’n beving zie je in 2 seconden hoe iedereen uit z’n lijf schiet en alleen nog maar op pure paniekvibratie draait, echt heftig om terug te zien op zo’n camera. En dan maar roepen “blijf kalm” alsof dat een knop is; je zenuwstelsel gaat gewoon in overleven, dus achteraf is nazorg (slapen, ademen, ontladen) minstens zo belangrijk als wat pleisters en een perspraatje. Hoop dat mensen daar niet alleen puin ruimen maar ook even weer kunnen landen, anders blijft die trilling nog maanden hangen.

Die paniek op beeld is logisch, maar wat je niet ziet is dat “blijf kalm” vooral voor de omstanders en hulpdiensten is: als iedereen tegelijk de straat op rent zonder richting, ligt de hele boel in 30 seconden vast en kom je met ambulances nergens meer. En die camera’s zijn achteraf handig voor analyse, maar er zit een kanttekening bij: in veel landen gaat daarna ook meteen de schuldvraag rond (“waarom stond jij daar”), dus mensen durven soms niet eens meer te melden of terug te gaan voor spullen. Overheid roept altijd evacueren, maar zonder simpele verzamelpunten en duidelijke routes is het gewoon chaos met een persbericht eroverheen.

Feit is dat je bij zo’n beving vaak pas uren later de klap voelt, dan komt de adrenaline-dip en krijg je ineens trillen, misselijkheid, hoofdpijn of je slaapt niet meer, dat is niet raar en ook niet meteen PTSS. Wat wél link is: mensen die na paniek weer naar binnen rennen voor spullen en dan snijwonden, stof in de longen of een verzwikte enkel oplopen, die kleine letsels worden in de chaos vaak onderschat. En als je na 2-3 dagen nog steeds niet kunt slapen of continu herbeleeft, trek aan de bel, dat is echt behandelbaar.

Men vergeet gemakkelijk dat die paniek óók komt doordat mensen geen idee hebben wat “goed gedrag” is bij een beving: blijf je buiten, onder een luifel, of juist weg van gevels en kabels? In Nederland oefenen we brand en soms water, maar aardbevingen zijn hier een voetnoot; daar is het dagelijkse realiteit en toch ontbreekt vaak simpele publieksvoorlichting. En ja, zo’n camera is nuttig, maar het wrange is dat je vooral ziet hoe snel een stad verandert in een hindernisbaan van vallend glas, scooters en losse stenen.