Vernietigend rapport Algemene Rekenkamer grotendeels genegeerd in het nieuws

Dat het “genegeerd” wordt is ook een beetje lui: het is Verantwoordingsdag, elk jaar zo’n rapport, en het nieuws pakt dan 1 quote en gaat weer door. Even rekenen bij die flexwoningen: doel 15.000 per jaar, realiteit 17.665 in 4 jaar… dat is geen achterstandje, dat is een compleet ander universum, maar ja “extra budget” is tegenwoordig ook gewoon een toverspreuk.

Wat moet je, die Rekenkamer roept elk jaar “het gaat mis” en dan gebeurt er alsnog niks, dus het wordt ook een beetje achtergrondruis voor mensen. En ondertussen merk je het wél gewoon aan de kassa en thuis: alles duurder, loketten dicht, en als je hulp nodig hebt sta je weer op een wachtlijst.

Nou ja, het wordt ook niet “sexy” gemaakt hè, zo’n Rekenkamer-rapport is 200 pagina’s vol tabellen en voetnoten, en de media willen één schuldige kop, terwijl het vaak gewoon een rommelig web is van loketten, ict, consultants en niemand die echt verantwoordelijkheid pakt, hoor. en eerlijk, als de Kamer het zelf al wegwuift met weer een debatje en daarna door naar het volgende relletje, waarom zou een krant er dan drie dagen op blijven hangen, toch.

Ja jong, media of nie: de Kamer krijgt dat Rekenkamer-rapport gewoon op tafel en dan stemmen ze wéér voor dezelfde potjes geld zonder dat iemand eens zegt “stop, eerst fixen”. En als er al iemand boos doet is ’t 5 minuutjes voor de bühne en daarna hup door naar het volgende relletje, dan hoeft ge ook nie raar te kijken dat niemand het nog serieus neemt.

Weet je wat het is: zo’n Rekenkamer-rapport is eigenlijk een soort “labuitslag” van de overheid, en als je ’m negeert ga je niet ineens gezonder worden, je wordt alleen later veel zieker en duurder. In het ziekenhuis noemen we dat uitgestelde zorg, en dat doet Den Haag ook: doelen niet halen, risico’s opstapelen, en dan straks verbaasd zijn dat alles vastloopt en burgers elkaar weer de tent uit vechten bij loketten die al dicht zijn. En de media? die rennen pas als het brandt, niet als de rookmelder afgaat.

Dat “waarom hoor je dit niet in het nieuws” is ook een beetje misleidend: het staat er heus wel, maar het past niet in het format van vandaag. Media werken op conflict en gezichten, en de Rekenkamer is juist een soort saaie spiegel die zegt: niemand is de held, niemand is de boef, het systeem is rommelig en de uitvoering kan het niet aan. Enerzijds is dat frustrerend (want je wil iemand kunnen afrekenen), anderzijds is het precies waarom het wegzakt: falen zonder schandaal is gewoon… normaliteit geworden, en dan win je het altijd van tabellen met een TikTok-ruzie in de Kamer. En eerlijk: zolang “extra budget” de standaard reflex is, blijft die spiegel elk jaar hetzelfde beeld geven, alleen met hogere bedragen.

dat rekenkamer-rapport ligt heus niet “verstopt”, het probleem is dat niemand er last van heeft tot het bij de uitvoering knalt. in de bus merk je het pas als een halte ineens wegbezuinigd is, de omleiding niet gecommuniceerd, en de wethouder zegt dat de cijfers “onder controle” zijn… ja op papier misschien, maar papier rijdt niet mee in de spits.

Dat het “niet in het nieuws” is, is één ding, echter het echte probleem is dat we in Den Haag blijven doen alsof beleid alleen een mooi doel op papier is en uitvoering een bijlage. Als je 15.000 flexwoningen roept en je komt op 4.416 per jaar uit, dan is dat geen communicatieprobleem maar gewoon: vergunningen, locaties, netcongestie en capaciteit niet geregeld, en daarentegen hoor je zelden iemand zeggen welke doelen dan wél sneuvelen als je weer “extra budget” strooit.

Men vergeet gemakkelijk dat de Rekenkamer geen aanklager is maar de boekhouder; die kan wel op tafel slaan, maar zonder politieke consequenties blijft het papier. Het echte schandaal is dat ministers wegkomen met “complex” en “extra budget” zonder harde stopknop: welke doelen gaan dan níet door, wie wordt erop afgerekend, en wanneer? En die media… tja, die volgen de poppetjes; zolang de Kamer zelf niet doorvraagt tot het pijn doet, zakt zo’n rapport weer weg tussen de talkshows.

Dat het weinig nieuws wordt is ook omdat het geen “schandaal met één schuldige” is, echter de Rekenkamer zegt eigenlijk iets veel pijnlijkers: we sturen op ambities en persmomenten, maar bijna nergens op stop/go-momenten als het niet haalbaar blijkt. Zet er dan gewoon een harde regel op: als doelen 2 jaar achterlopen gaat er automatisch geld en menskracht naar uitvoering/controle, en daarentegen gaan er géén nieuwe potjes open tot je laat zien wat er wél werkt. En ja, dat voelt saai, maar het is precies wat je als overheid hoort te doen: betrouwbaar zijn, niet steeds groter beloven en kleiner leveren.