Verlagen brandstofaccijns geen optie voor D66: 'Sneller onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen'

Hier op het land is diesel geen hobby maar gewoon nodig voor trekker, koeling en voer halen, en elektrisch is voor dat spul nog lang niet geregeld. Dan kun je wel roepen “sneller onafhankelijk”, maar ondertussen jaag je mensen de grens over om te tanken en loopt de schatkist ook mis. Maak het dan eerlijk: accijns omlaag of geef werkend alternatief dat nu kan, niet alleen voor leasebakken in de stad.

Ach D66 roept “sneller onafhankelijk” maar intussen tikken we hier in de haven alles op diesel van kranen tot trucks, ga dan eerst stroomnet en laadinfra fixen en stop met die accijns als melkkoe want anders tankt heel NL straks in België en ben je dubbel de klos

Vanuit mijn praktijk: die hele accijns-discussie is weer typisch westerse symptoombestrijding, alsof je met een paar centjes aan de pomp de onderliggende onbalans oplost. Mensen rijden niet voor hun lol 80 km per dag; ze zitten vast in een systeem van stress, tijdsdruk, slecht OV en een lichaam dat al in overleving staat, en dan ga je ze “prikkelen” met nóg duurder… dat geeft alleen maar meer verkramping in het collectief veld. Als D66 echt onafhankelijk wil, stop dan met moralistisch sturen op schuld en ga voor heel-wording: maak basis-energie en mobiliteit rustig en betrouwbaar (ook buiten de Randstad), dan zakt die fossiel-verslaving vanzelf weg.

Leuk dat D66 “sneller onafhankelijk” roept, maar op de werkvloer zie ik vooral dat hoge brandstofprijzen mensen met lage lonen nóg dieper de stress in duwen: zorgmedewerkers in de wijk, schoonmaak, beveiliging, allemaal van klus naar klus en geen leasebak, geen laadpaal, geen tijd. Als je echt wilt sturen, maak dan OV en deelmobiliteit eerst betaalbaar en betrouwbaar en geef gericht compensatie aan werkenden die móéten rijden, want nu is het gewoon een boete op arm zijn. En ondertussen tankt de slimme middenklasse wel even over de grens, klaar…

Die landen die “goedkoper” zijn, schuiven de rekening vaak gewoon door: algemene middelen, staatsschuld of later weer omhoog als de rust terug is. Als NL accijns gaat dumpen zonder meteen kilometerheffing/CO2-prijs fatsoenlijk te regelen, dan subsidieer je dus óók de Duitse doorrijder en de Belgische tanktoerist, en dat is precies nul proportionaliteit. En ja, D66 klinkt moralistisch, maar het echte probleem is dat Den Haag al 10 jaar geen geloofwaardig alternatief bouwt (OV buiten de Randstad, netverzwaring, betaalbare tweedehands EV), alleen maar aan de pomp staan preken.

Die “30-40 cent goedkoper” vergelijken is ook een beetje appels-peren: in NL zit er bovenop die accijns ook nog 21% btw over de héle literprijs incl. accijns, dus elke accijnskorting lekt meteen deels weg in minder btw-inkomsten en je moet het elders weer ophalen. En klimaatmatig: als je benzine structureel goedkoper maakt, gaat het verbruik echt omhoog (prijselasticiteit is niet nul), dus je koopt jezelf extra CO₂ en meer import van olie… willen we dat nu echt? Wat mij logischer lijkt: hou die prijsprikkel, maar geef gericht terug aan mensen/sectoren die móéten rijden (platteland, zorg, bouw), anders is het gewoon willekeur.

D66 doet alsof accijns een morele stok is waarmee je “fossiel” uit mensen kunt slaan, maar het is vooral een botte prijsprikkel in een land waar het alternatief (OV, net, betaalbare tweedehands EV) half af is. Het paradoxale is dat je met die hoge pompprijs niet eens per se minder olie verbruikt, je verplaatst het tankmoment gewoon naar Duitsland/België en Nederland houdt vooral het opgeheven vingertje over. En ondertussen blijft de staat verslaafd aan die accijnsinkomsten; “onafhankelijk worden” klinkt stoer, maar wat zegt dit over ons dat we de transitie financieren via de mensen die het minst kunnen schuiven in hun leven?

Feit is dat accijns als prijsprikkel alleen werkt als mensen kúnnen kiezen, en voor een hoop werkenden is er gewoon geen alternatief behalve de auto. In de spreekkamer zie ik vooral stress en slechter slapen bij mensen die al krap zitten, die paar tientjes per maand extra aan de pomp tikt echt door in gezondheid. Maak het dan slimmer: hou de prikkel, maar geef gericht terug via belasting/werkgevers aan wie móét rijden, anders is het gewoon een botte armoedetaks.

Die accijns-discussie gaat altijd over “prikkel”, maar wat veel mensen niet weten is dat de grootste winst in fossiel vaak niet bij de pomp zit maar in minder kilometers: thuiswerken, slimme roosters, betaalbaar OV en vooral huizen bouwen waar de banen zijn. Overigens: als je brandstof duur houdt zonder tegelijk gezonde alternatieven te regelen, krijg je vooral stress, slechtere keuzes (fastfood onderweg, minder bewegen) en meer gezondheidskosten, dat is óók beleid. D66 mag best “nee” zeggen, maar dan wil ik wél zien dat ze netcapaciteit + OV buiten de Randstad net zo hard fixen als ze preken...