Van de hoofdredactie | Wantrouwen wordt alleen maar groter na zo'n nepvideo

Deepfakes zijn kut, maar het “integriteit aangetast” frame is ook een beetje drama-marketing: iedereen weet inmiddels dat video geen bewijs meer is, net als screenshots. Simpel: zet bij elke video een verifieerbare signature/watermark + publiceer meteen de bronbestanden/hash en een vaste correctiepagina, anders blijf je achter de feiten aan rennen terwijl de fakers gewoon sneller shippen. En ja, dit gaat alleen erger worden, dus stop met zielig doen en bouw een verificatie-pipeline.

In mijn tijd bij de KLM leer je één ding heel snel: vertrouwen is niet iets dat je met een “correctiepagina” terugtovert, dat bouw je met vaste procedures en vooral met snelheid als er iets misgaat. NU kan wel met hashes en watermarks gaan strooien, maar het echte probleem is dat ze vaak pas reageren als het al rondzingt in honderd appgroepen, zet dan gewoon een dikke, vaste “dit is nep / dit is echt”-pagina bovenaan de site en push die net zo hard als het originele nieuws, anders win je het nooit van de kletspraat. En nog iets: ga eens keihard achter de platforms aan die die rommel laten trendden, want de schade wordt nu lekker bij de journalist neergelegd terwijl TikTok/Meta gewoon de kassa laat rinkelen.

Die hele “integriteit aangetast”-paniek is ergens begrijpelijk, maar ook een beetje misleiding: het echte gif is dat we nu van elk gezicht en elke stem een los asset maken dat iedereen kan hergebruiken, en dan is niet alleen NU de pineut maar gewoon het idee dat er nog een bron bestaat. Watermarks en hashes zijn leuk voor nerds, maar de massa gelooft vooral wat in hun feed past bij hun humeur, en platforms verdienen precies aan dat frictieloze doorsturen. wat zegt dit over ons dat we vertrouwen willen als een keurmerk, terwijl we tegelijk een economie hebben gebouwd die wantrouwen als engagement verkoopt??

Men vergeet gemakkelijk dat nepnieuws niet met deepfakes begon; pamfletten en geruchten deden in crisistijd hetzelfde, alleen nu op turbo en met een gezicht erbij. Wat me stoort is dat redacties vooral roepen dat hún integriteit is geraakt, terwijl het echte probleem is dat de lezer nergens meer houvast heeft en dus cynisch afhaakt. Misschien minder PR-stukjes en meer ouderwets: laat consequent zien hoe je iets weet, wie het checkt, en wees genadeloos snel met “dit klopt niet” op dezelfde kanalen waar het rondgaat.

Ik merk dat al die tech-oplossingen mooi klinken, maar het echte lek zit ‘m in hoe mensen het voelen: als je al boos of bang bent, dan klikt zo’n nepvideo meteen “waar” in je hoofd en dan helpt geen hash meer. NU.nl zou veel harder moeten inzetten op mediawijsheid in gewone mensentaal en vooral: laat je presentator zelf direct in beeld reageren op dezelfde platforms waar het rondgaat, dat haalt de lading/energie er sneller af dan een correctie ergens verstopt op de site. En misschien ook eens eerlijk zeggen: we gaan dit niet altijd kunnen winnen, maar we gaan wél zichtbaar blijven in hoe we checken.

Dit is precies waarom deepfakes niet alleen “media-probleem” zijn maar gewoon een veiligheidsding: één nepclip van een presentator, burgemeester of arts en je kunt paniek, bankruns of zelfs geweld aanjagen alsof het niks is. En ondertussen laten platforms het lekker rondgaan omdat engagement = geld, net als bij vervuiling: de schade (vertrouwen, democratie, ecosysteem van informatie) wordt afgewenteld op iedereen behalve de vervuiler!!