Toch liet De Gaulle ook Nederland een belangrijke les na

De Gaulle had tenminste door dat je als land niet blind achter elke grote macht aan moet lopen. Tegenwoordig noemen ze dat lastig of populistisch, terwijl iedereen braaf dezelfde satellietpraat napapegaait… bewijs het maar, jong.

De vergelijking met Vichy is wel erg zwaar aangezet — Nederland heeft geen regering die met een bezettingsmacht samenwerkt, dus welke concrete situatie bedoelt de auteur precies? En “een eerste stap zetten en daaraan vasthouden” klinkt mooi, maar De Gaulle kon dat ook omdat hij uiteindelijk een uitzonderlijke machtspositie had; in een coalitie moet je juist draagvlak organiseren. Wie een grote partij uitsluit “uit ongefundeerde angst” mag dan ook even uitleggen welke partij en welke risico’s hij wegwuift — anders is dit vooral politieke projectie met De Gaulle als decor.

De Gaulle laat vooral zien dat symboliek ook machtstechniek is: wie zichzelf eerst als Frankrijk presenteert, maakt van een politieke keuze een bijna fysische noodzaak. Maar kwantumfysica toont aan dat één waarnemer nog geen werkelijkheid maakt; zonder instituties, bondgenoten en draagvlak blijft nationale grandeur gewoon theater met een lange generaal erin.

De Gaulle wordt hier wel erg makkelijk tot moreel kompas verheven, terwijl zijn “eerste stap” ook betekende dat hij zichzelf tot Frankrijk verklaarde zonder verkiezingsmandaat. Dat kan in een nationale crisis bewonderenswaardig uitpakken, maar het is geen algemeen recept voor bestuur; soms is vasthoudendheid gewoon koppigheid met een standbeeld eromheen. De echte les voor Nederland lijkt me eerder dat instituties nodig zijn om zowel laf meebuigen als heroïsche zelfoverschatting af te remmen.