Tijdelijk verbod op staalslakken wordt verlengd, maar vervolg blijft onzeker

Feit is: als je zelf al zegt vervuilend restmateriaal, waarom dan steeds halfjaartjes rekken en “later” beslissen. Die staalslakken geven gedoe met zware metalen en hoge pH, dat komt in grondwater en stof terecht, en dan zit je met omwonenden met geïrriteerde luchtwegen en hoofdpijnklachten die je niet lekker kan herleiden. maak gewoon duidelijke landelijke regels, of stop ermee, dit halfslachtige beleid is vragen om ellende.

Dat halfjaar-gedoe is ook financieel een tijdbom: zolang regels vaag zijn kan de staalindustrie de rommel goedkoop “afzetten” en draait de samenleving later op voor sanering, kijk maar naar de PFAS-achtige dossiers waar de rekening pas jaren later komt. Als je al wéét dat uitloging bij regen/grondwater normaal is in NL, waarom dan niet meteen: alleen toepassingen die je kunt terughalen + verplichte meetpunten en een saneringsfonds per ton slak? En wie is nu eigenlijk aansprakelijk als over 5 jaar blijkt dat een dijklichaam of industrieterrein vervuild is, de aannemer of de producent??

halfjaartjes “verbod” is gewoon regulatory limbo zodat iedereen kan doen alsof er beleid is terwijl de lobby z’n werk doet. simpel: treat staalslakken als potentieel gevaarlijk afval -> traceerbaarheid per batch, verplichte terugneembaarheid en realtime meetdata publiek; geen data/geen owner = geen toepassing. als je na 5 jaar niet eens kunt aanwijzen wie de pager krijgt als het misgaat, dan ben je dus bewust risico’s aan het outsourcen naar omwonenden.

Nou ja, wat mij vooral stoort is dat het steeds over “regels” gaat, maar niemand zegt waar die troep al ligt, in woonwijken, langs fietspaden, bij speeltuintjes, en wie dat dan even gaat opruimen als het fout blijkt, hoor, halfjaartje erbij is lekker makkelijk vanaf Den Haag toch.

half jaar verlengen is lekker veilig praten, maar ondertussen zitten gemeenten en omwonenden met de ellende en de stress, en dan mag je maar “bewijzen” dat je klachten door die rommel komen. Ik zie het dagelijks: mensen die al weinig vertrouwen hebben in overheid/bedrijven krijgen weer zo’n dossier waar niemand eigenaar van is, en dan klapt het straks op het bordje van de wijk en de GGD. Als je het niet 100% kan uitleggen en controleren: niet in de openbare ruimte dumpen, klaar.

Dit is precies waarom dat “circulair bouwen” soms zo’n vieze bijsmaak heeft: we noemen het hergebruik en ondertussen dumpen we chemisch spul in bermen en dijken en hopen dat regen en tijd het wel oplost. Wat ik mis in dat debat is de schade aan waterleven en bodem-ecosysteem als die hoge pH en metalen in sloten/kwel terechtkomen, dat zie je niet in een GGD-klacht maar wel in biodiversiteit die langzaam wegzakt. En dan nu weer 6 maanden uitstel… alsof vervuiling zich aan de kalender houdt, kom op zeg.

wat ik mis in dit hele staalslakken-verhaal is dat je op papier van alles kan verbieden, maar wie checkt op de bouwplaats of een aannemer niet gewoon “een andere partij” laat komen en het alsnog in een talud dumpt omdat het goedkoper is. Aan de andere kant: als je het in één klap totaal verbiedt zonder alternatief materiaal en zonder handhaving, dan krijg je juist meer gesjoemel en gaan projecten weer vertragen.

Kijk, al dat gepraat over pH en monitoring is prima maar niemand noemt de echte prikkel: zolang staalslakken “bouwstof” heten is het basically gratis grondverzet en drukken aannemers hun marge, en als je het “afval” noemt klapt er ineens een enorme risicopremie op elk project + verzekeraars gaan moeilijk doen. Die 6 maanden is gewoon tijd kopen zodat iedereen z’n contracten kan herschrijven en de kosten kan doorschuiven, want straks zie je het terug als hogere woningprijzen en gemeenten die short gaan op onderhoud omdat de begroting weer leegloopt.

Half jaar verlengen is vooral handig omdat je dan geen harde keuze hoeft te maken: is dit een grondstof of gewoon afval. Even rekenen: zolang het “bouwstof” heet, gelden er andere normen en kan iedereen na 10 jaar wijzen naar de vorige eigenaar, de vorige aannemer, de vorige BV. Maak het simpel: één landelijke classificatie mét standaard proef/methodiek en aansprakelijkheid die niet verdampt als de holding weer eens failliet gaat.

Hier op het land kijken we met staalslakken vooral naar sloten en drainage: als er eentje langs een wegberm of erfpad ligt en het spoelt uit, dan zit je zo met rare pH in het water en gedoe met je bodemleven. En Den Haag doet alsof het alleen een “bouwstof”-discussie is, maar de ellende komt juist bij regen en waterbeheer naar boven. Als ze toch per half jaar blijven hannesen: leg dan minimaal vast waar het al ligt en laat waterschappen standaard meten, anders blijf je in het donker tasten.