Sociale media pas vanaf 15 jaar, zoals het nieuwe kabinet wil – experts twijfelen: die grens is niet onderbouwd

Hmm 15 jaar klinkt lekker stoer maar hoe ga je dat in hemelsnaam handhaven, met een vinkje “ja ik ben 15” en klaar? En dat verbod op “verslavende algoritmes” is ook zo’n kreet, alsof Insta en TikTok dan ineens braaf chronologisch worden omdat Den Haag dat roept.

15 jaar is misschien niet heilig, maar het gaat ook om wat je wél kunt doen: verplicht standaard accounts van minderjarigen op privé, geen DM’s van onbekenden, geen pushmeldingen na 21:00 en gewoon een fatsoenlijke ‘pauze-knop’ die niet verstopt zit. Echter als je ouders en scholen niet tegelijk helpt met mediawijsheid en snelle hulp bij online pesten/chantage, dan schuif je het probleem alleen maar twee jaar op en gaat het ondergronds via omwegen. Daarentegen zou ik liever zien dat platforms aansprakelijk worden als ze willens en wetens kinderen blijven targeten, dan weer een leeftijdsgrens die vooral op papier stoer is.

Feit: 15 jaar als magische grens is vooral politiek, puberbreinen verschillen enorm en de kwetsbaren zitten vaak juist al eerder vast aan dat eindeloze vergelijken en slapen met de telefoon onder het kussen. Als je echt iets wil doen, pak dan die designtrucs aan die stress en verslaving voeden (oneindig scrollen, streaks, notificaties), en regel laagdrempelige hulp op school/huisarts als het misgaat, want een leeftijdsvinkje gaat niemand redden.

15 jaar roepen is prima voor de bühne, maar de echte vraag is: wie gaat het betalen en uitvoeren? Als je straks DigiD/ID-check verplicht maakt zitten we met privacy-gezeur, extra werk bij platforms én ouders die geen zin hebben in nóg een app-gedoe, en zonder controles wordt het alsnog gewoon via de telefoon van pa/ma of een buitenlands account. maak dan liever werk van fatsoenlijke schermtijd-tools die standaard aan staan en waar je als ouder niet eerst informaticus voor hoeft te zijn.

15 jaar?? en wat doen we met al die ouders die hun kind van 10 al met een smartphone en onbeperkt 4G de straat op sturen omdat het “handig” is?? Gaat het kabinet dan ook ff zeggen: geen smartphone-contracten en geen simkaarten voor minderjarigen zonder ouderlijk toezicht, of is het weer lekker stoer roepen en verder niks??? en dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

simpel: die 15 jaar is een PR-getal omdat “we verbieden dark patterns en recommender feeds voor minderjarigen” te technisch klinkt, maar dát is precies waar je wél op kunt handhaven. Leeftijd check je nooit waterdicht zonder ID/KYC (en dan heb je meteen een datalek-bom), dus pak het bij de bron: geen autoplay, geen infinite scroll, geen pushspam, geen DM van onbekenden voor álle accounts die als <18 gemarkeerd zijn en geef boetes per MAU als ze het omzeilen — ship it or shut up.

Hier op het land: leeftijdsgrens of niet, ze zitten toch in de groepsapps van de klas en daar gaat de echte ellende rond met screenshots en “grappen” die blijven hangen. pak dan ook die telefoons op school aan en geef ouders gewoon een simpele knop: na bedtijd alles dicht, klaar, zonder dat je eerst drie menu’s door moet. anders verschuift het van tiktok naar whatsapp en sta je nog met lege handen.

Kijk, 15 jaar is leuk voor de headlines maar je gaat de marktprikkel totaal missen: platforms verdienen aan aandacht van kids, dus zonder keiharde boetes die gewoon in hun kwartaalcijfers pijn doen (risicopremie omhoog) gaan ze “compliance” faken en klaar. En als je ID/KYC gaat eisen duw je ze juist naar shady buitenlandse apps/alt-accounts, dan ben je als overheid straks short privacy én short handhaving tegelijk.

Hier op het land: die leeftijd is bijzaak, het gaat om wat je er op kúnt doen. Zet voor álle minderjarigen standaard de boel op “stil”: geen eindeloos doorscrollen, geen livestreams, geen vreemden die kunnen DM’en, en na 22:00 gewoon dicht tenzij ouders het openzetten. En pak die klasgroepen mee, want de meeste stress komt niet van tiktok maar van 24/7 gezeur in whatsapp en snap.

15 jaar is weer zo’n nette grens alsof puberteit een paspoortstempel is, maar het echte probleem is dat we kinderen behandelen als “gebruikers” en niet als mensen in wording. Als je platforms laat verdienen aan aandacht, dan ga je per definitie een omgeving bouwen die trekt, duwt en verslaaft, en dan is het paradoxaal om te doen alsof je dat met één leeftijdscijfer moreel kunt oplossen. En handhaving via ID-check is óók een keuze: dan leer je een generatie dat je voor elk stukje sociaal leven eerst je identiteit moet afgeven, wat zegt dat over ons dat we privacy opofferen om een businessmodel te redden. Misschien is de enige serieuze maatregel: minderjarigen gewoon géén gepersonaliseerde feed, punt, en ja dat gaat pijn doen in de omzet.

Die 15 jaar-discussie mist één ding: het gaat niet alleen om “kind vs platform”, maar om status in de klas. Als de groepsapp, de meme-cultuur en de “wie zit waar op” gewoon doorgaan, dan wordt zo’n grens vooral een nieuwe marker: wie wél toegang regelt (via oudere broer/ouders/2e telefoon) scoort, wie braaf is ligt eruit, en dat is precies hoe ongelijkheid zich online vastbijt. Enerzijds snap ik de behoefte aan een heldere lijn, anderzijds maak je van sociale media dan een verboden vrucht die vooral voor kwetsbare kids extra aantrekkelijk wordt, extra geheim, extra alleen. Pak dan óók die sociale druk aan: scholen die echt telefoonvrij durven zijn en ouders die niet na één boze puber meteen terugkrabbelen, want anders is het weer beleid voor op papier papier papier.

15 jaar roepen is politiek makkelijk, maar de enige plek waar je écht kunt sturen is bij Apple/Google en de providers: standaard leeftijdsprofielen, app-store toegang en bundels/filters, anders blijft het gewoon een internationaal kat-en-muis spelletje. Bottom line: maak het meetbaar en beboetbaar in de keten, niet bij het kind met een vinkje.

15 jaar roepen is leuk, maar Den Haag kan dit in z’n eentje niet eens afdwingen: de echte knoppen zitten bij de platforms en die vallen onder EU-regels (DSA) en straks die age-verification wallet, anders krijg je 27 verschillende “vinkjes” en lacht TikTok je uit. Als je het serieus meent, zet dan in op harde audits van recommender systems en risicobeperking voor minderjarigen met boetes die pijn doen, niet op een nationale leeftijdsgrens die je alleen met ID-scan kunt handhaven (en dan heb je meteen privacy/AVG-gedoe). En eerlijk: die “verbod op verslavende algoritmes” gaat juridisch nergens heen als je niet precies definieert wát je verbiedt en hoe je het meet.