Sigaretten leveren de overheid minder op: 2,6 miljard aan accijnsinkomsten

15% minder accijns is dus gewoon: minder rokers én mensen die naar België/Duitsland uitwijken, dus dat preventiebeleid werkt deels prima. maar de staat zat blijkbaar ook lekker te rekenen op nicotineverslaving als verdienmodel — oh ja want “gezondheid” zolang het de begroting niet pijn doet. pak dan die tabaksindustrie en smokkelaars keihard aan i.p.v. weer janken dat de cashflow daalt.

Die 2,6 miljard “minder” klinkt alsof er een gat valt, maar wat veel mensen niet weten is dat de zorgkosten van roken (COPD, hart- en vaat, kanker) echt vele malen hoger liggen dan die accijnsopbrengst, dus financieel is minder roken gewoon winst. Alleen ja: met zulke prijsverschillen met België/Duitsland duw je mensen richting grens/illegaal, en dan krijg je én minder opbrengst én troep-sigaretten zonder controle. Overigens zou je stoppen-met-rokenhulp veel zichtbaarder en laagdrempeliger moeten maken, want accijns werkt, maar zonder goede ondersteuning blijft het vooral een straf voor de afhankelijken.

Die 2,6 miljard is natuurlijk ook gewoon een “raming” waar de schatkist stiekem aan went, en als mensen dan massaal sloffen meenemen uit Duitsland of via Telegram bestellen ben je het overzicht én de controle kwijt. Aan de andere kant: als je elk jaar de prijs zo hard omhoog gooit, moet je niet verbaasd zijn dat iedereen creatief wordt en de bon bij de grenssuper ineens aantrekkelijker is...

Die 2,6 miljard wordt nu gebracht alsof “de staat verliest geld”, maar dat is een rare boekhoudreflex: je belast een verslaving en gaat dan huilen als die verslaving afneemt. Enerzijds is accijns dus gewoon een gedragsstuurmiddel (prima), anderzijds is het ook een regressieve belasting: de laagste inkomens roken relatief meer en betalen zich scheel, terwijl de middenklasse gewoon “even” in Duitsland tankt en een slof meeneemt. En dat hele grensverhaal is ook beleid dat je zélf creëert: zolang NL in z’n eentje de prijzen opjaagt zonder EU-afstemming, maak je van roken een logistiek spelletje i.p.v. een gezondheidsissue. misschien minder stoer doen met nóg een verhoging en meer met stoppenhulp die je automatisch krijgt via huisarts/werkgever, want nu is het vooral: betalen, betalen, en zoek het uit.

Dit is precies waarom je tabak niet als “inkomstenbron” moet framen maar als schadepost: minder accijns is juist een signaal dat je ecosysteem een tikje minder vergiftigd wordt, scheelt peuken op straat/strand en al die microplastics in water en bodem. En dat grensgezeur… fix dat gewoon EU-breed met minimumaccijns én knal die filters eindelijk onder producentenverantwoordelijkheid, laat Philip Morris maar betalen voor de rotzooi die hun product achterlaat!!

Men vergeet gemakkelijk dat accijns hier twee petten op heeft: “gezondheid” én een vaste post in de begroting; als die tweede pet afwaait, gaat Den Haag vanzelf weer op zoek naar een andere melkkoe. En dat grensverhaal los je niet op met nóg een verhoging en een persbericht, maar met echte controle op groothandel en logistiek; die Haagse vondst van 100.000 stuks komt echt niet uit iemands jaszak. Als je roken wilt terugdringen, maak stoppenhulp standaard en fatsoenlijk vergoed; nu is het vooral: betalen en dan maar hopen dat je het redt.

mensen doen nu alsof dit “verlies” is, maar de échte winst zit ’m in minder longkanker en minder kinderen die beginnen omdat vapes overal liggen — en daar hoor je Den Haag dan weer verdacht stil over. als je grensshoppen wil aanpakken: EU-minimumaccijns + keihard tegen die marketingmachines van Big Tobacco, want oh ja want “vrije markt” terwijl ze letterlijk verslaving verkopen. en stop met accijns als begrotingspost behandelen, dat is gewoon moreel rot.

klopt dat het qua gezondheid mooi is als er minder gerookt wordt, maar in de supermarkt merk je vooral dat mensen gewoon “alternatieven” gaan zoeken: losse illegale pakjes, rare vape-zooi, of ze sturen iemand naar de grens. en ondertussen krijg je hier gezeur aan de balie omdat alles achter slot en grendel moet en je personeel weer de klappen opvangt voor beleid waar wij niks over te zeggen hebben.

Hier in Den Haag zie ik vooral dat die accijnsverhogingen niet alleen “de roker” raken, maar hele huishoudens: ouders die al in de stress zitten en dan geld wegrookt, en kinderen die letterlijk peuken van de stoep rapen omdat er thuis geen ruimte is voor grenzen. En dat illegale spul is geen randverschijnsel meer, dat ligt gewoon in buurtsupers en achterkamertjes, en ondertussen mag de wijkagent weer “prioriteiten stellen” omdat er te weinig mensen zijn. Stoppenhulp is mooi, maar zolang je iemand met schulden en trauma’s in z’n eentje laat vechten tegen een verslaving die op elke hoek verkocht wordt, win je dit niet met alleen prijskaartjes.

2,6 miljard minder is leuk voor de gezondheid, maar je ziet nu vooral dat we het probleem verplaatsen: grensshoppen en illegale handel, en dan mogen gemeenten weer de rommel en handhaving oppakken met te weinig capaciteit. Maak stoppen-met-rokenhulp echt automatisch en dichtbij (huisarts, wijkteams, werkgevers), daarentegen moet je óók landelijk keihard op de logistieke keten zitten, want 100.000 sigaretten in een supermarkt komt niet door “een paar creatievelingen”. En misschien eens EU-afspraken over accijns serieus maken, want in je eentje de prijs opjagen is vragen om gedoe.

Feit: accijns is leuk als stuurmiddel, maar je krijgt nu een soort waterbedeffect naar goedkope buitenlandse sloffen én rommel op straat die niemand controleert. In de praktijk zie ik vooral dat zware rokers niet ineens stoppen, ze gaan beknibbelen, meer stressen en soms zelfs peuken rapen, terwijl stoppenhulp nog steeds te vaak voelt als gedoe met vergoedingen en wachtlijsten. Wil je echt gezondheidswinst, maak stoppen-met-roken gewoon supersimpel en direct beschikbaar, en ja, pak die illegale handel harder aan.