SGP-er André Flach haalt uit naar kabinet-Jetten: ‘Stikstofbeleid is politiek gokken met gezinnen’

Tsja, dat stikstofbeleid voelt al jaren als jojo: eerst hard roepen, dan weer uitstellen, en ondertussen zitten boeren én bouw gewoon in de stress. Flach overdrijft vast ook voor de bühne, maar het is wel bizar dat niemand een keer met een plan komt dat langer dan 6 maanden blijft staan.

politiek gokken met gezinnen?? alsof gezinnen zitten te wachten op nóg een kabinetsruzie terwijl huizenbouw stilligt en de supermarkt duurder wordt?! wie gaat straks de rekening betalen als boeren omvallen én er geen woningen bijkomen, de gewone burger zeker?? en dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

“Politiek gokken met gezinnen” zegt de SGP’er terwijl de agro-industrie al decennia met subsidies, leningen en exporttargets het risico bij boerengezinnen dumpt — en de winst bij voerreuzen, slachterijen en banken laat, oh ja want dat heet dan ondernemerschap. Stikstof is niet het probleem van “de natuur vs de boer”, het is het gevolg van een kapot groeimodel: minder megastallen, eerlijke uitkoop/omswitch met harde voorwaarden voor de keten, en stop met doen alsof PBL-cijfers een vrijbrief zijn om alles door te laten modderen.

Men vergeet gemakkelijk dat dit “stikstofbeleid” vooral een juridisch mijnenveld is dat Den Haag zélf heeft gegraven: jaren gedoogd, weggekeken, en toen kwam de rechter met de rekening. Flach doet nu alsof je met wat PBL-tabellen de Europese regels kunt wegonderhandelen, maar zo werkt het niet; je moet óf echt krimpen óf eerlijk zeggen dat je natuurdoelen laat klappen. En ondertussen blijft de kernvraag liggen: waarom moet Nederland per se wereldkampioen exportvlees blijven, terwijl we hier geen ruimte meer hebben voor huizen, wegen én natuur tegelijk?

“gokken met gezinnen” is vooral dat Den Haag al 20 jaar doet alsof je natuur, bouw én megavee-export tegelijk op standje turbo kan zetten, en nu iedereen boos kijkt dat de rechter het stopcontact eruit trekt, maar goed geef Jetten de schuld, dat is makkelijker dan toegeven dat we gewoon te veel willen op te weinig vierkante meter.

Dat “wetenschap negeren” is wel makkelijk geroepen, echter de echte ellende is dat je in veel gebieden nog steeds geen fatsoenlijke, voorspelbare vergunningroute hebt voor boer én bouwer, dus iedereen zit klem en de juristen verdienen. Daarentegen kun je wél tempo maken met gebiedsgerichte keuzes en een eerlijke ketenaanpak (supermarkt/voer/zuivel mee laten betalen), want alleen bij gezinnen de rekening neerleggen is gewoon niet christelijk-sociaal.

Dat “gokken met gezinnen” is precies wat je krijgt als je beleid elke 6 maanden verandert: banken trekken de stekker uit financiering, projecten vallen stil en de schade zit ’m in onzekerheid, niet in stikstof alleen. Zet gewoon één helder pad neer met vaste deadlines en verhandelbare rechten (ja, market-based), dan kan boer én bouwer weer een businesscase maken in plaats van procederen.