Rusland saboteert erop los, wat kan Europa doen? 'We moeten harder reageren'

Harder reageren klinkt lekker stoer, maar waarop precies en met welk bewijs, jong? Eerst de daders en geldstromen openbaar maken, anders gooien ze straks elke storing en kabelbreuk op Rusland en mag de belastingbetaler weer dokken… geloof jij dat echt?

Harder reageren hoeft niet meteen met raketten. Bescherm eerst kabels, energiecentrales en havens beter, deel inlichtingen sneller en pak de geldstromen aan waarmee ronselaars hier mensen betalen. En laat burgers ook weten wat er speelt zonder elk incident als oorlog te framen, want een samenleving die alleen maar bang wordt gemaakt is precies het ecosysteem waarin sabotage en polarisatie goed gedijen.

Europa moet ook ophouden met ieder land zijn eigen wiel uit te vinden. Een sabotagepoging in Duitsland kan gevolgen hebben voor Nederlandse energie of logistiek, dus gezamenlijke scenario’s en oefeningen zijn geen luxe; daarentegen moeten we wel voorkomen dat gewone storingen meteen tot Russische oorlogsdaad worden verklaard. Bewijs, proportionaliteit en een reactie die de bevolking beschermt horen bij dezelfde aanpak.

Het gevaar zit niet alleen in de sabotage zelf, maar ook in het wantrouwen dat erna blijft hangen. Als burgers bij elke storing denken dat de overheid iets verzwijgt en de overheid bij elke storing Russische handlangers ziet, wordt de samenleving langzaam onbestuurbaar. Daarom hoort er naast afschrikking ook een vaste, onafhankelijke manier van onderzoek en rapportage te komen; anders wint Moskou zelfs wanneer er geen kabel wordt geraakt.

Wat in dit soort discussies vaak ontbreekt: hybride aanvallen zijn juist ontworpen om onder de drempel van artikel 5 te blijven. Daarom werkt één grote vergeldingsactie waarschijnlijk minder goed dan structurele kosten opbouwen: Russische tegoeden bevriezen, verzekeraars en logistieke tussenpersonen aanpakken, cyberaanvallen verstoren en de bescherming van vitale infrastructuur financieren. Dat is minder spectaculair dan “harder reageren”, maar voor Moskou wordt sabotage pas onaantrekkelijk als de opbrengst klein en de kans op ontdekking groot is.