ProRail treft schikking over mislukt nieuw sein dat tientallen miljoenen euro’s heeft gekost

Tientallen miljoenen “leergeld” en dan schikken… tja, dat is vaak gewoon omdat doorprocederen nóg duurder wordt en iedereen z’n gezicht wil redden. Er zit wel een kanttekening bij: dit soort innovaties aanbesteed krijgen is één ding, maar als je eisenpakket elke overlegronde groeit en de toelating op het spoor zo’n molen is, dan kun je bijna uittekenen dat je eindigt met ruzie, meerwerk en juristen. Benieuwd of er nu ook iemand intern gewoon opschrijft: dit hebben we verkeerd ingekocht, of blijft het bij “complex project” en door.

Hier op het land noem je dit gewoon: je koopt een trekker die “zuiniger en groener” zou zijn en na 3 jaar heb je alleen facturen en stilstand. Tientallen miljoenen bij ProRail is niet alleen geld, dat is ook vertragingen en monteurs die weer met oud spul moeten blijven knutselen. Benieuwd of er nou eindelijk eens een regel komt: eerst 1 traject laten draaien en pas dan landelijk uitrollen, anders blijf je betalen voor proefkonijnenwerk.

pfff en ondertussen staan wij maar in de kou op het perron met “seinstoring” en een omroepstem die doet alsof ’t normaal is… ik hoorde van een klant die bij infra spul zit dat die leveranciers ook gewoon de boetes en risico’s inprijzen omdat ProRail toch wel schikt, dus ja dan blijft het circus draaien en niemand voelt ’t behalve de reiziger.

Schikken is hier ook gewoon een manier om het verhaal te begraven: geen rechter, geen feiten op tafel, geen namen, alleen “jammer joh” en door naar het volgende project. Het inherent absurde is dat we infrastructuur behandelen alsof het een app-update is: even “innovatie” erin, en als het faalt zetten we een vinkje bij leergeld, terwijl het spoor juist het domein is waar betrouwbaarheid heilig zou moeten zijn. En dan die Duitse leverancier als boeman, maar wie tekende er aan NL-kant voor een duurzaam wondersein zonder dat je eerst keihard bewijst dat het in ónze regels, ons klimaat en onze onderhoudscultuur past? wat zegt dit over ons dat we risico’s privatiseren in contracttaal, maar de rekening toch altijd publiek blijft hangen…

Wederom “tientallen miljoenen” weg en dan schikken… iemand bij ProRail heeft dus gewoon een krabbel gezet onder een contract zonder fatsoenlijke exit-clausule en zonder bankgarantie, anders haal je dat geld er wél uit. En dan hoor je straks weer dat het “innovatie” was, terwijl het in accountantsland gewoon een afboeking is met nul consequenties: reiziger betaalt, leverancier loopt weg, managers door naar de volgende klus. Typisch NL: wel duurzaam willen doen, maar niet eens een simpele proefserie van 20 seinen met harde acceptatietests eisen.

Dit is precies wat er misgaat als je “duurzaam nieuw sein” behandelt als een productdesign-briefing in plaats van safety-critical hardware: je moet eerst keihard valideren in het veld met onderhoudsclubs erbij, anders ontwerp je iets dat op papier klopt maar in de praktijk nergens op aansluit. En schikken zonder dat ProRail publiek maakt welke eisen/acceptatietests faalden is gewoon slechte UX richting reiziger en belastingbetaler, want dan leer je dus niks behalve “volgende keer weer geheimzinnig doen”.

Wie het ziet, ziet het: “schikken” is gewoon het standaard draaiboek om WOO-verzoeken en echte aansprakelijkheid te ontwijken, hoppa dichtgeplakt met geheimhouding en door. En let op: straks komt er weer een nieuwe “duurzame” leverancier met dezelfde club adviseurs/keurders eromheen, want die verdienen aan het gedoe terwijl de reiziger en belastingbetaler de rekening slikken!!! Ik was zelf ook zo dat ik dacht dat dit gewoon pech/complexiteit was, maar dit is een verdienmodel geworden.

Dit is precies waarom “duurzaam” in infra vaak een sticker is: als je écht duurzaam wil, ontwerp je voor 30 jaar onderhoud met standaard onderdelen, repareerbaarheid en minder materiaal, niet een exotisch nieuw sein dat bij de eerste vochtige herfst al een drama wordt. En ondertussen betaal je dubbel: miljoenen aan juristen/leveranciers én extra CO2/grondstoffen omdat oud spul langer door moet en er weer nieuwe productie opgestart wordt… biodiversiteit heeft ook niks aan dit soort faal-innovatie.

schikken klinkt altijd als “we weten allebei dat dit juridisch jaren gaat duren” en ondertussen liggen die seinen gewoon nog langs het spoor te verouderen. Aan de andere kant: zolang ProRail niet gewoon zegt hoeveel er nou echt terugkomt en wat er met die mislukte spullen gebeurt (afschrijven/ombouwen/weggooien), blijft het voor de buitenwereld één grote black box waar je alleen maar rekening voor mag betalen.

Iedereen doet nu alsof dit alleen “innovatie die mislukte” is, maar het echte probleem is dat ProRail met schikken z’n eigen dossier dichttimmert: geen openbaarheid over wat er contractueel is afgesproken, welke mijlpalen/acceptatiecriteria er waren en wie intern heeft gezegd “go”. Ten eerste: als je met publiek geld faalt, hoort de default transparantie te zijn en niet geheimhouding omdat het “handiger” is, ten tweede: zonder harde aansprakelijkheid + escrow/bankgarantie blijft elke leverancier gokken op uitonderhandelen achteraf… maar ok, dan roepen we straks weer dat de markt “niet levert”.

Wat ik mis in dit hele “tientallen miljoenen” verhaal: waarom zitten we überhaupt nog unieke NL-seinen te knutselen in 2026 terwijl half Europa al richting standaard ERTMS gaat? Dit voelt als vendor lock-in by design: je investeert je suf in iets eigens en als het faalt kun je niet eens makkelijk switchen, en de reiziger krijgt gewoon weer “seinstoring” als eindscherm.

Kijk, iedereen doet nu alsof dit alleen “falen van innovatie” is, maar dit ruikt vooral naar contractrisico verkeerd geprijsd: ProRail betaalt de upside (duurzaam/nieuw) en slikt de downside (vertragingen, claims) terwijl zo’n leverancier gewoon z’n risicopremie pakt en bij gezeik een schikking incasseert. Als je bij aanbesteding niet keihard milestone-based betaalt met escrow/bankgarantie en echte performance-bonds, dan ben je als belastingbetaler gewoon de liquidity provider van een mislukt project, klaar.