Praat mee | Zorg, onderwijs of bouw: hoe gaat jouw werk om met de regels rond schijnzelfstandigheid?

In de zorg hebben ze jaren lang zzp’ers binnengehaald omdat het rooster anders instortte, en nu ineens streng doen omdat “de regels” en de Belastingdienst… ja joh, alsof dat niet al die tijd bekend was!! Ik was zelf ook zo dat ik dacht: zzp is vrijheid en eigen regie, maar in de praktijk ben je gewoon een flex-slaaf zonder pensioen en als er iets misgaat wijzen ze naar jou. En wie lacht er weer? de bemiddelingsbureaus en de consultants, die worden nooit “aangepakt” natuurlijk!!!

schijnzelfstandigheid is niet “oeps foutje”, het is een verdienmodel: werkgevers drukken risico’s/pensioen/ziekte gewoon door naar individuen en noemen het dan ondernemerschap — en de echte winnaars zijn de platforms en detacheerders die ertussen hangen. als je nu ineens streng gaat handhaven zonder fatsoenlijke cao-lonen en vaste roosters, ja dan krijg je óf personeelstekort óf een race to the bottom met nep-constructies, pick your poison. en de politiek maar roepen “flexibiliteit” oh ja want vrijheid is blijkbaar 0 zekerheid en wél 24/7 beschikbaar zijn.

Tsja, bij ons in de binnenvaart ben je óf echt eigen baas met je eigen schip en risico, óf je vaart gewoon in iemands dienst en klaar. Dat gedoe met “zzp” maar wel 40 uur in hetzelfde rooster en dezelfde baas die roept wat je moet doen, dat is geen ondernemen, dat is verkapt loondienst met een duur sausje.

Weet je wat het is: bij ons op de afdeling zie je het direct als er weer “geen zzp meer mag” — dan vallen gaten in het rooster en gaan vaste mensen nóg meer overwerken, dus de patiënt betaalt de rekening. Maak dan eerst vaste contracten aantrekkelijk met normale roosters en salaris, want nu roepen managers “regels!!” terwijl ze jaren lekker op die flex-kraan hebben geleund. en ondertussen cashen de bureaus gewoon door, die worden nooit zenuwachtig van de Belastingdienst.

Men vergeet gemakkelijk dat de overheid dit zelf heeft aangejaagd: jarenlang “marktwerking” en managers die alles in uren en productiecijfers knippen, en dan verbaasd doen dat mensen als ondernemer gaan rekenen. Handhaven is prima, maar begin dan ook eens bij de opdrachtgevers die elke verantwoordelijkheid wegcontracteren en toch exact willen dicteren hoe, wanneer en met welk systeem je werkt; dat is gewoon loondienst zonder fatsoen. En ja, in de bouw zie je het al: straks weer een leger schijn-zzp’ers via onderaannemers, papier klopt, werkvloer niet.

handhaven op schijnzelfstandigheid is prima, maar pak dan ook die hele keten aan: bemiddelingsbureaus die 20-30% marge pakken en opdrachtgevers die via “preferred suppliers” iedereen in exact hetzelfde rooster duwen maar op papier doen alsof het freelancers zijn. en waarom praten we nooit over de machtsbalans: als jij afhankelijk bent van één opdrachtgever en elk kwartaal “tariefonderhandeling” hebt, ben je niet free maar gewoon een werknemer zonder rechten — lekker efficiënt voor het systeem, kut voor mensen. maak collectief onderhandelen voor zzp’ers legaal en zet minimumtarieven per sector, anders blijft dit spelletje doorgaan.

Luister, in het taxivak ben je “zzp’er” tot je app zegt waar je moet staan, wat de rit kost en als je ziek bent kan je godverdomme fluiten naar inkomen; da’s geen ondernemen, dat is loondienst zonder baas die je kent. En straks gaat de Belastingdienst handhaven en dan doen die platforms weer alsof ze alleen “software” zijn… ja tuurlijk jansen, ik ben ook alleen maar een stuur.

In tech zie je nu het omgekeerde: iedereen roept “zzp kan niet meer”, maar ondertussen willen ze wél 40u p/w stand-ups, Jira, on-call en laptop van de zaak… dat is gewoon employment met een factuur. simpel: wil je output-based freelance, dan koop je een deliverable (SOW, fixed scope, eigen tools, eigen planning) en accepteer je dat je minder controle hebt; wil je controle/rooster/hiërarchie, neem dan mensen in dienst en stop met doen alsof de Belastingdienst het probleem is.