Podcast De Wandelgangen | Q&A: Over framing, sfeer en gerommel in coalitie

In de praktijk is die “sfeer” in de Kamer vooral theater voor de camera, en wij mogen dan weer doen alsof het land bestuurd wordt. Een minister kan van alles roepen, maar zonder Kamermeerderheid is het gewoon lucht, en daar gaat die framingmachine weer. en die politiek verslaggevers: prima hoor, maar stop eens met elke ruzie opkloppen alsof het een voetbalwedstrijd is, mensen haken daar echt op af.

In mijn tijd bij de KLM leerde je snel dat “sfeer” vooral een bijproduct is van discipline: als iedereen z’n checklist afwerkt en besluiten neemt, is het saai maar veilig, en in Den Haag lijkt het soms andersom, eerst de emotie en de soundbite en dan kijken of er nog ergens een beleidsstuk onder ligt. Die Q&A over framing is leuk, maar die verslaggevers zitten er ook gewoon bovenop omdat Kamerleden zélf alles lekken en opblazen voor hun achterban, en daarna verontwaardigd doen dat de pers “het weer negatief brengt”... tja. En nee, een minister voert geen wetten in, maar met een stapel AMvB’s, memo’s en rekken met uitvoering kun je een land wel aardig sturen zonder dat iemand thuis nog snapt wie nou precies waar voor tekent.

Weer zo’n podcast over “sfeer” en “framing” alsof dat het probleem is, terwijl de echte ellende is dat het wetgevingsproces inmiddels een moeras van memo’s, uitvoeringstoetsen en consultants is: 1 wetsvoorstel en je bent zo €2-€5 miljoen verder aan externen voordat er überhaupt gestemd is. En dan maar verbaasd dat er gerommel is in de coalitie, ja logisch als je voor elk besluit 6 lagen communicatie nodig hebt om het nog verkocht te krijgen. minister kan geen wetten “invoeren”, maar met beleidsregels en subsidieschuiven van honderden miljoenen per jaar sturen ze zat zonder dat iemand nog snapt waar de rekening vandaan komt.

Dit is precies waarom dat gezeur over “sfeer” me soms zo moe maakt: ondertussen sturen ministers via uitvoeringsregels, subsidies en ‘pilotjes’ gewoon keihard beleid zonder dat iemand nog snapt wat er in de Staatscourant is weggemoffeld. En die verslaggevers mogen best wat vaker dóórvragen op wat er níet in een wet staat maar wél in de uitvoering landt, want daar sneuvelt je biodiversiteit en je portemonnee, niet in een soundbite in de plenaire zaal.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over “sfeer” en “framing”, maar niemand over de simpele prikkelstructuur: Kamerleden scoren met conflict, en verslaggevers worden afgerekend op clicks en quotes; dan krijg je vanzelf gerommel, ook als er inhoudelijk best te praten valt. En nee, een minister kan geen wet “invoeren” (dat woord hoor je echt te vaak fout), maar via ministeriële regelingen en Kamerbrieven kun je wél de boel zó dichttimmeren dat de Kamer alleen nog ja/nee mag knikken. Misschien moeten die verslaggevers in zo’n Q&A eens uitleggen hoe vaak ze iets níét brengen omdat het te dun is, want dat zou pas verfrissend zijn.

Die hele “sfeer” is leuk voor de podcast, maar het echte gif zit ’m in dat niemand nog normaal kan toegeven dat ie iets fout heeft zonder dat het meteen een fragment wordt. Dan krijg je dus lekken, spin en toneel, want iedereen is bezig met schade beperken ipv een besluit nemen en uitvoeren. En ondertussen schuiven ministers wél van alles via regelingen en brieven door, en als het misgaat wijst iedereen naar “de uitvoering” alsof dat een soort natuurverschijnsel is.

Die vraag “hoe is de sfeer” is ook zo’n veilige kapstok, maar waar gaat het dan echt mis: in de fracties, in de ministerraad, of bij de ambtelijke lijnen die elkaar tegenwerken? En als ze het over framing hebben: geven ze dan ook voorbeelden van frames die zíj zelf hebben gezet en later moesten terugdraaien, of blijft het bij “politici spinnen”? Ben vooral benieuwd: hoe vaak krijgen die verslaggevers bewust een lek met bijsluiter (“zet dit zo neer, anders krijg je niks meer”) en wie checkt dat dan nog, redactie of gewoon doorplaatsen omdat het scoort? Bron/fragmenten graag, anders is het weer praten over praten.

Kijk, dat hele “sfeer”-gedoe is leuk voor de podcast, maar het echte gerommel zit ’m in de coalitie die elke week een andere koers vaart en dan verbaasd is dat ambtenaren/uitvoerders risk-off gaan: niks durven, alles dichttimmeren, doorlooptijden omhoog, en jij als burger betaalt de risicopremie in vertraging en chaos. En ja ministers “maken” geen wetten, maar met één Kamerbrief + budgetschuif + uitvoeringsinstructie kun je de markt (woningbouw, energie, stikstof) in één middag bearish krijgen, dat hoor je die verslaggevers zelden zo hard zeggen.

Framing en sfeer is allemaal leuk voor in een podcast, maar het echte gerommel zit ’m in die permanente campagnestand: elk Kamerlid praat alsof ie net z’n eigen TikTok-ad aan het inspreken is, coalitieoverleg is marketing, en als het dan misgaat heet het ineens “de pers” terwijl ze zelf de lekken met duimpjes zitten te typen in de taxi, maar goed ik moet zo achter de bar ook weer doen alsof “gezelligheid” beleid is.