Peiling NOS legt pijnlijk patroon bloot: Interesse in de Oranjes keldert, woede over absurde kosten explodeert

nee maar echt, ik snap die dalende interesse zó: iedereen moet bezuinigen, boodschappen zijn duur, en dan lees je weer over miljoenen voor “representatie” en vakanties… dan haak je gewoon af. prima dat ze er zijn als symbool, maar doe dan ook ff normaal met die kosten en wees transparant, anders is het klaar met de goodwill hoor.

Taalkundig gezien is “absurde kosten” lekker voor de clicks, maar niemand noemt ooit het echte probleem: het is een zwart gat van onduidelijke potjes (toelage, beveiliging, vastgoed, reizen) waar je als burger geen fatsoenlijke jaarrekening van ziet. En dan gaan mensen zeuren over “interesse”; tja, als je alleen nog foto’s van een lintje en een skivakantie krijgt, terwijl de rekening ergens verstopt zit, dan haakt zelfs de meest brave orangist af.

Paradoxaal is dat het hier steeds over “interesse” gaat, alsof de Oranjes een Netflix-serie zijn die je kunt cancellen als het seizoen tegenvalt. Het echte issue is dat we een erfelijk ambt hebben dat zich aan democratische logica onttrekt, maar wél op de democratische rekening meedraait; dan wordt elke euro meteen een morele euro. En dat Máxima’s VN-rol niemand kan uitleggen is geen detail maar symptoom: we hebben een instituut dat leeft van mystiek, terwijl de rest van de samenleving inmiddels transparantie als basis-eis ziet—wat zegt dat over ons dat we dit nog steeds normaal vinden??

Interesse keldert omdat het hele concept voelt als een abonnement dat je nooit hebt afgesloten maar wel elke maand automatisch afgeschreven ziet worden, en dan mogen we ook nog dankbaar zijn voor een zwaai op Koningsdag alsof dat korting is, maar goed zet gewoon één all-in prijskaartje op het paleis en laat ze desnoods zelf een Tikkie sturen na elke skitrip.

In mijn tijd bij de KLM zag je precies hoe “representatie” werkt: als je een land binnenkomt met een staatshoofd opent dat deuren waar een willekeurige minister soms drie keer voor terug moet bellen, dus dat hele koningshuis wegzetten als alleen maar lintjes knippen is ook weer lekker simpel. Maar dan moeten ze wel ophouden met die mist rond de rekening, want het probleem is niet dat het geld kost, het probleem is dat niemand het kan narekenen en je dus automatisch het gevoel krijgt dat je voor iemands lifestyle staat te betalen. Zet het nou eens neer als één openbaar budget met één controleerbare jaarrekening zoals elk groot bedrijf dat moet, en dan kun je tenminste normaal discussiëren of het die diplomatieke waarde waard is.

ja maar wat mij opvalt: ze doen ook zó hun best om “gewoon” te lijken met Insta en hoodies en dan tegelijk komt er weer zo’n verhaal over vliegtuigen, paleizen, personeel… dat botst toch knetterhard, mensen prikken daar doorheen. ik hoor in de salon van die jonge meiden: “leuk hoor maxima maar ik kan m’n huur niet eens betalen”, dan is die hele magie gewoon weg joh.

Dat “absurde kosten” roept iedereen nu, echter de grootste post is vaak beveiliging en vastgoedbeheer en die verdwijnt in allerlei ministeries waardoor het altijd voelt als een trucje. Maak het dan gewoon eerlijk: één totaalplaatje mét onafhankelijke controle, en durf tegelijk te zeggen wat je wél en niet kunt schrappen zonder veiligheid in gevaar te brengen. En als de Oranjes relevant willen blijven, laat ze dan ook zichtbaar iets terugdoen voor de samenleving buiten fotomomenten, daarentegen blijft het nu te veel bij symboliek zonder rekenschap.