Oud-NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg: minister De Jonge overvroeg eigen departement

Dit klinkt weer als het klassieke “iedereen pakt het stuur omdat het brandt” en daarna verbaasd zijn dat het stuur dubbel bezet was. Maar NCTV is toch vooral coördinatie/veiligheid en niet de plek waar je teststraten, GGD-capaciteit en surveillance even uit de grond stampt; als VWS daar al jaren onderbezet is, dan is “De Jonge overvroeg” ook gewoon symptoombestrijding. Waarom hadden we eind 2025 al memo’s over kritieke onderbezetting en staan we in maart 2026 alsnog te kijken alsof het uit de lucht valt??

Dit is weer dat klassieke gedoe: tijdens een crisis gaan bestuurders “hands-on” spelen en dan loopt alles vast op dezelfde bottleneck: data en capaciteit. Wat veel mensen niet weten is dat real-time surveillance niet alleen een dashboard is, maar gewoon saaie basisdingen als labkoppelingen, eenduidige definities en genoeg epidemiologen die signalen kunnen duiden; als dat ontbreekt maakt het echt niet uit of VWS of NCTV aan het stuur zit. Overigens vind ik het ook te makkelijk om nu naar De Jonge te wijzen terwijl we al jaren bezuinigen op GGD’en en publieke gezondheid alsof preventie een hobbyproject is.

Dit is precies waarom je crisisaanpak niet op “wie zit er aan het stuur” moet leunen maar op vooraf getrainde ketens en heldere mandaten: als de minister ineens NCTV-achtige coördinatie gaat spelen én VWS tegelijk de operatie moet draaien, krijg je parallelle lijnen, dubbele data-vragen en iedereen jaagt dezelfde schaarse epidemiologen kapot. En ondertussen blijft de echte olifant in de kamer liggen: we hebben publieke gezondheid jarenlang als kostenpost behandeld, dus bij het eerste serieuze virus klapt het hele bestuurlijke ecosysteem om en gaat men elkaar achteraf de maat nemen… lekker dan.

Hier op het land heb je bij een dierziekte ook zo’n gedoe: NVWA, dierenarts, LNV, veiligheidsregio… als iedereen tegelijk gaat bellen en formulieren wil, sta je stil terwijl de stal vol zit. Het probleem is niet alleen “wie is de baas”, maar dat je in rustige jaren te weinig mensen en systemen opbouwt en dan in paniek een extra laag coördinatie eroverheen gooit. En ja, als De Jonge dan zelf gaat trekken is dat misschien lomp, maar als het loket traag is ga je toch zelf de trekker starten.

Ik rij al 30 jaar kriskras door de stad en in zo’n crisis zie je het meteen: iedereen van VWS tot veiligheidsregio’s zit tegelijk te appen, te “afstemmen” en formuliertjes te eisen, maar niemand regelt gewoon dat je binnen 10 minuten een testuitslag hebt en een duidelijk antwoord voor de burger. De Jonge “overvroeg” het departement? ja godverdomme, omdat er een cultuur zit van vergaderen tot de printer warm draait en ondertussen staat de GGD met drie man en een Excelletje te klooien.