NU+ | Defensie-expert Ko Colijn over de lastige strijd tegen de schaduwvloot

De schaduwvloot aanpakken klinkt daadkrachtig, maar op volle zee is “even controleren” juridisch en praktisch iets ingewikkelder dan aan de kade. Zonder gezamenlijke Europese regels en voldoende toezicht krijg je vooral losse nationale acties, terwijl de tankers vrolijk van vlag en naam wisselen. En als de olieprijs daarna stijgt, blijkt de rekening ineens niet in Moskou maar bij de automobilist te liggen.

Vanuit het buitenland gezien is het opvallend hoe makkelijk Europa in een grijs conflict rolt zonder de bevolking uit te leggen waar de grens ligt. Een tanker tegenhouden klinkt daadkrachtig, maar één verkeerde inschatting en je hebt geen sanctieprobleem meer maar een incident tussen NAVO en Rusland; ondertussen varen die oude roestbakken gewoon door omdat iedereen wel stoer wil doen, maar niemand de olieprijs of verzekeringsrekening wil betalen.

Wat onderbelicht blijft: die oude tankers zijn niet alleen een sanctieprobleem, maar ook drijvende milieurampen. Eén lek in de Noordzee en je hebt naast geopolitieke ellende een enorme klap voor kust, visserij en biodiversiteit; laat rederijen en verzekeraars dus niet wegduiken achter goedkope vlaggen, maar maak hen financieel aansprakelijk.

Wat hier ook meespeelt: die schaduwvloot is een gevolg van beleid waar Europa zelf jaren aan heeft meegewerkt. Russische olie moest goedkoop blijven doorstromen, dus ontstond er een complete industrie van oude schepen, vage verzekeraars en vlaggen uit landen waar niemand ooit van gehoord heeft. Nu doet men verbaasd dat die rommelvloot niet netjes bij de grens stopt...

“Rusland breidt de oorlog uit naar Europa” is een stevige kop, maar in de tekst lopen bewezen sabotage, vermoedens en algemene risico’s nogal door elkaar. Die 165 Duitse sabotageacties: hoeveel daarvan zijn daadwerkelijk aan Moskou gekoppeld, en hoeveel zijn nog onderzoek? Zonder dat onderscheid wordt elke storing of drone meteen onderdeel van één groot Russisch plan — handig voor de beeldvorming, maar niet per se voor de analyse.