Nederland wint met kleiner Schiphol - een nieuwe blik op luchtvaart, leefbaarheid en welvaart

250.000 vluchten klinkt voor veel mensen meteen als “Nederland gaat op slot”, maar als je die transfercarrousel eruit haalt blijft er verrassend veel over voor gewone reizigers en bedrijven. daarentegen wordt de rekening nu wel heel makkelijk bij omwonenden en het klimaat neergelegd, terwijl we óók schreeuwen om woningen en gezonde lucht. echter dan moet Den Haag wel eerlijk zijn: minder Schiphol betekent ook keuzes maken in slots (nachtvluchten eruit, korte afstanden naar trein) en niet stiekem alles doorschuiven naar Eindhoven/Rotterdam en dan doen alsof het probleem weg is.

250k kan best, maar dan moet je ook eerlijk zijn over het verdienmodel: Schiphol is óók een exportproduct voor NL (hoofdkantoren, congressen, expats), en die kiezen gewoon voor Parijs/Frankfurt als je de betrouwbaarheid eruit snijdt. prima minder herrie, maar fix dan meteen de randvoorwaarden: snelle trein naar de hubs, slotprijzen omhoog voor pure leisure en een keiharde cap op “uitwijken” naar Lelystad/Eindhoven, anders verplaats je de overlast en ben je nul op rekest.

Weet je wat het is: wij zien in het ziekenhuis genoeg mensen met hart- en longgezeik waar “milieu” ineens gewoon medisch wordt, en ondertussen blijft die luchtvaart doen alsof het alleen over vakanties en banen gaat. als 250k vluchten betekent minder herrie, schonere lucht én ruimte om te wonen, waarom houden we dan zo krampachtig vast aan die overstapfabriek? En ja hoor, straks weer bezuinigen op zorg “want het is duur”, maar de rekening van Schiphol mag altijd doorlopen...

CE Delft rekent netjes “maatschappelijke kosten”, maar ik mis steeds de simpele check: hoeveel van die 500k zijn nou écht NL-vertrek/aankomst en hoeveel is overstapvulling voor KLM’s netwerk? even rekenen: als je de transfer eruit snijdt en je houdt nog steeds de meeste bestemmingen over, dan was die “mainport” dus vooral een subsidie op herrie. En dat woningargument klinkt leuk, maar zolang je in NL 10 jaar doet over een bestemmingsplan is “ruimte voor tienduizenden huizen” vooral ruimte voor nog meer rapporten.

In de praktijk: als we voor stikstof en CO2 alles moeten omgooien op het erf, waarom mag Schiphol dan altijd “te groot om te krimpen” blijven. 250.000 vluchten is nog steeds bizar veel, maar dan wel stoppen met dat gesjoemel via Eindhoven/Lelystad en gewoon treinen op korte stukken, klaar. En die banen daar: maak er eens echte banen van in isolatie, spoor en onderhoud, daar heb je ook wat aan als de kerosine weer duur wordt.

Ik woon zelf niet eens onder de aanvliegroute, maar je merkt het al aan de SEH: bij mist/drukte op Schiphol ligt alles vast en komen ambulances soms gewoon later aan omdat de ring weer één grote parkeerplaats is. Minder vluchten is niet alleen “minder herrie”, het is ook minder van die hele regio die dagelijks verstopt raakt. en dan dat eeuwige banen-argument: we hebben overal tekorten in zorg, techniek, bouw… alsof mensen alleen maar koffers kunnen tillen.

echt een goede discussie dit! ik woon zelf in Hoofddorp, dus ik weet hoe het is om constant onder die aanvliegroute te zitten... het is echt om gek van te worden soms. ik snap dat mensen zeggen dat 250k vluchten nog steeds veel is, maar het is sowieso een stap in de goede richting. en ja, die treinverbindingen moeten echt beter, want als ik naar Amsterdam moet, sta ik echt niet te wachten in de file op de A9. hoe zorgen we dat die treinprioriteit krijgt?? want als we serieus minder vliegen willen, moeten we echt investeren in goede alternatieven. en die huizen dan, dat is echt een punt... ik heb vrienden die al jaren op zoek zijn naar een huis in Haarlem of Amsterdam en dat lukt gewoon niet. als we die vliegvelden wat minder groot maken, kunnen we eindelijk eens wat meer bouwen. echt, het is tijd dat we onze prioriteiten op een rijtje zetten!

Die hele “mainport” discussie mist één ding: macht. Enerzijds gaat het over bereikbaarheid, anderzijds over wie de schaarste mag verdelen: slots zijn basically staatsgecreëerde goudstaafjes en die zijn jarenlang weggegeven aan een netwerkmodel dat vooral KLM/Schiphol/Air France helpt, niet “Nederland”. Als je naar 250k gaat en je laat dezelfde club de verdeling doen, krijg je weer business-as-usual (transfer en premium) en mag de rest het uitzoeken; maak er dan meteen een publieke keuze van: welke vluchten zijn maatschappelijk nuttig en welke zijn gewoon goedkope kerosine + marketing. En ja, dat verplaats-argument naar Charleroi is deels waar, maar dat is óók beleid: als je binnen EU eindelijk kerosine/BTW eerlijk trekt en trein fatsoenlijk maakt, dan wordt “uitwijken” ineens een stuk minder aantrekkelijk, heel minder.

In mijn tijd bij de KLM werd die “mainport” verkocht alsof het een soort nationale levensverzekering was, maar eerlijk is eerlijk: een flink deel van die 500k is gewoon overstapvulling om het netwerk rond te pompen, en daar betaalt de omgeving de prijs voor terwijl de winst vooral in tickets en aandeelhoudersverhalen zit. wat ik mis in dit soort rapporten is de operationele kant: als je serieus naar 250k wil, dan moet je ook durven zeggen dat je stopt met het hele 06:00-23:00 geprop, minder banen tegelijk in gebruik, meer buffer en dus minder gedoe bij mist of een beetje wind, want nu is het elke dag op het randje en dan krijg je precies die chaos waar iedereen weer “meer capaciteit!!” van gaat roepen. En die woningen… prima, maar begin dan ook eens met handhaven op geluid en ultrafijn, want anders bouwen we straks vrolijk bij en zitten die mensen over tien jaar weer met dezelfde ellende en een nieuw stapeltje rapporten.

Tsja, iedereen doet alsof “bereikbaarheid” alleen met een vliegtuig kan, maar de haven en binnenvaart houden dit land pas echt draaiend en daar hoor je niemand over als er weer miljarden naar een baanverlenging moeten. Krimp Schiphol prima, maar stop dan ook met dat eeuwige pamperen van KLM en investeer eens in spoor én vrachtcorridors, dan blijft de economie ook gewoon lopen.

Nou ja, iedereen heeft het over CO2 en herrie, maar ik hoor nooit iemand over die belastingtrucjes: geen accijns op kerosine, geen btw op tickets, en wij maar betalen voor zorg en spoor, dan is “goedkoop vliegen” dus gewoon een korting die de rest ophoest hoor toch. En als je dan krimpt, doe het dan netjes met echte prijzen, anders blijft het gedoe met uitwijken en lobbyen gewoon doorgaan, elke kabinet weer, pfff toch.