Naleving van regels kost Nederlandse economie 16,8 miljard

Juridisch gezien is “naleving kost 16,8 miljard” een beetje alsof je zegt dat brandveiligheid geld kost: ja, maar wat is de prijs van niet naleven (boetes, schades, faillissementen, toezicht)? Het echte probleem is dat de overheid de facto elke nieuwe maatschappelijke wens in een rapportageplicht giet en dan verbaasd is dat MKB’ers hun week kwijt zijn aan vinkjes zetten, mits je ook nog eens nationale koppen op EU-regels plakt. En die LLM-methode is leuk, maar als je taakomschrijvingen als proxy gebruikt ga je compliance-werk ook overal “vinden” waar gewoon normale interne controle/kwaliteit zit.

16,8 miljard klinkt heftig maar het zit ’m ook in de versnippering: voor één installatieproject heb je soms 5 loketten, 3 portals en ieder z’n eigen format, en bij elke wijziging mag je alles opnieuw aanleveren. maak regels desnoods strenger, prima, maar regel dan ook dat je data één keer indient en dat overheden onderling stoppen met dezelfde vragen opnieuw stellen.

Die 16,8 miljard is ook gewoon “frictiebelasting”: niet eens de regels zelf, maar dat je als bedrijf telkens weer moet bewijzen dat je hetzelfde al doet, in 4 verschillende portalen met pdf’jes en handtekeningen alsof het 2003 is. Als de overheid serieus geld wil besparen: maak compliance by default met standaard data/API’s en één dashboard, nu is het vooral slechte UX die je in uren en consultants terugziet.

Hier op het land: die 16,8 miljard is niet alleen “regeldruk”, het is ook dat je voor hetzelfde ding drie keer iemand over de vloer krijgt die allemaal net een ander vinklijstje heeft. En als je een keer iets fout invult is het meteen verdacht, terwijl het vaak gewoon onhandig is of omdat de regels elkaar tegenspreken. maak het dan simpel: één controle, één set eisen, en klaar, dan hou je tenminste tijd over om echt netjes te werken.

Ach ja, in de supermarkt voel je dit ook hoor: elke week weer nieuwe HACCP-lijstjes, temperatuurregistraties, allergenenstickers en “trainingen” in zo’n traag systeem, en als er iets misgaat krijgt de werkvloer de schuld terwijl je met te weinig mensen staat. Regels oké, maar maak het dan uitvoerbaar zonder dat alles op papier moet om jezelf in te dekken.

Men vergeet gemakkelijk dat “compliance” niet alleen vinkjes is, maar ook een soort schijnzekerheid: als het formulier klopt, denkt men dat het risico weg is; ondertussen gaat het echte vakmanschap en toezicht juist achteruit. En PwC rekent nu uren en salarissen, prima, maar wat kost het ons dat iedereen die wél kan bouwen, zorgen of innoveren uiteindelijk in beleid, audit of ESG-rapportage belandt? Die 1,5% BBP is nog het nette deel; de verborgen schade is dat je een land krijgt waar niemand meer durft te beslissen zonder jurist erbij.

Die 16,8 mrd als “kosten” is maar de helft van het verhaal: een deel is gewoon verzekeringspremie tegen ellende (fraude, ongelukken, vervuiling), en die baten zie je niet in zo’n rekensom. Maar die 8% banen “compliance” uit taakomschrijvingen vind ik ook tricky: veel functies noemen tegenwoordig ESG/kwaliteit/risico omdat het hip is, dan tel je snel dubbel en lijkt het erger dan het is. Wat mij wél stoort: we maken klimaat- en milieuregels steeds gedetailleerder, maar laten de uitvoering/IT bij overheid achterlopen, dus bedrijven betalen consultants om pdf’jes te voeden i.p.v. echte emissies te verlagen… is dat nou de bedoeling?