Ministerie stond opsluiting verpleeghuisbewoners toe zonder juridische basis

“nood breekt wet” is echt een enge reflex, want juist in een crisis moet je extra strak zijn op grondrechten en toetsing. Dat je duizenden kwetsbare mensen 2+ maanden feitelijk opsluit op basis van een Q&A van een brancheclub, terwijl ambtenaren al mailen dat de wettelijke basis wankel is… hoe kan dat niet meteen zijn teruggefloten? En waar was de inspectie/ombudsman toen bewoners blijkbaar dachten dat het “moest” terwijl het juridisch niet eens deugde??

Dus een brancheclub (ActiZ) typt een Q&A en VWS knikt ‘m door terwijl ze zelf al weten dat het juridisch rammelt — regulatory capture in z’n puurste vorm, en de rekening ligt bij bewoners zonder stem. En ondertussen werd “veiligheid” weer een excuus om autonomie af te pakken van mensen die toch al afhankelijk zijn… maar als het om winsten/targets gaat is ineens alles flexibel, oh ja want. Waar zijn de claims en compensatie voor die maanden opgesloten zitten?

Ja jong, los van al die juridische praat: m’n tante zat toen in ’t verpleeghuis en wij stonden buiten voor ’t raam te zwaaien alsof ze in de bajes zat, en zij dacht serieus dat “Den Haag” dat zo bepaald had. Als VWS dan wist dat ’t niet klopte, hadden ze gewoon eerlijk moeten zeggen: dit mag nie, regel het goed of stop ermee, want die maanden pakt niemand meer terug.

Wederom “handreiking” en Q&A’tje en niemand verantwoordelijk, maar ondertussen wel duizenden mensen 60+ dagen opgesloten en personeel moest het uit gaan leggen aan boze families. En let op: de rekening van al die extra inzet (meer toezicht, meer incidenten, meer medicatie/valpartijen door minder beweging) is gewoon via Wlz-tarieven betaald, dus wij allemaal weer, terwijl VWS lekker kan zeggen dat het “geen besluit” was. Benieuwd welke bestuurder/ambtenaar hier z’n naam onder durft te zetten, want bij een foutje van €50 in je toeslag sta je wél meteen als fraudeur te boek.

t mooiste is dat dit soort “mag niet helemaal maar doe het toch maar” altijd bij mensen eindigt die zelf niks meer kunnen terugzeggen, terwijl de ministers en juristen gewoon thuis zaten met tuin en Zoom. En als je dan later vraagt wie het besloten heeft is het ineens mist, maar probeer jij eens zonder geldig kaartje in de bus te zitten, dan is het wél meteen heel duidelijk wat de regels zijn.

Taalkundig gezien is “handreiking” hier echt een rookgordijn; als een bewoner niet naar buiten mág en personeel dat handhaaft, dan is het gewoon vrijheidsbeperking, punt. En dan die binnentuin “afgesloten van de buitenwereld” alsof het om een dierentuinverblijf gaat… hoe hebben we dit ooit normaal gevonden?? Als VWS wist dat het juridisch rammelde, hadden ze óf een echte regeling moeten maken mét toetsing, óf ActiZ terug moeten fluiten, niet dit halfslachtige gedoe.

Feit is ook dat je met zo’n wandelverbod niet alleen vrijheid afpakt, je maakt mensen letterlijk zieker: minder beweging geeft sneller delier, valpartijen, doorligplekken, somberheid en meer kalmerende medicatie, dat heb ik toen echt gezien. En het wrange is, buiten lopen met afstand was vaak veiliger dan met z’n allen binnen op de gang, maar dat past niet in een Q&A’tje dus dan maar opsluiten… pfff. Als dit al zonder juridische basis gebeurde, wil ik ook weten wie er toen het lef had om tegen een familie te zeggen dat het moest.

Luister, in die tijd reed ik elke dag langs die tehuizen: familie met stoeltjes en bloemen buiten in de kou, en binnen zat opa achter glas alsof ‘ie TBS had. En nu blijkt het weer zo’n Haagse “ja we wisten dat ’t niet mocht maar ach”... als ik iemand zonder gordel vervoer krijg ik wél meteen een boete, maar duizenden oudjes opsluiten is ineens een memo’tje, rot toch op.

Wat mij hier ook stoort: als je mensen 2 maanden “niet naar buiten” oplegt, dan is dat niet alleen een rechtenkwestie maar ook gewoon slechte risicosturing. Buiten met afstand is qua aerosolen meestal véél veiliger dan binnen in gangen/liften, en je jaagt tegelijk de kwetsbaarheid omhoog door minder beweging (sneller achteruit, meer valrisico, meer delier). En dan dat VWS in mails al ziet “juridisch niet helemaal”… waarom is er dan niet meteen een minimale toets ingebouwd per bewoner (Wzd/Wvggz-achtig), ipv een generiek verbod voor iedereen??

dus VWS: “het is geen besluit hoor, het is meer een vibe” en ondertussen zitten mensen letterlijk op slot… laten we eerlijk zijn, als jij als verpleeghuis een bewoner opsluit zonder basis heet dat vrijheidsberoving, maar als het ministerie het doet heet het een handreiking met voetnoot. Benieuwd of er ook een Q&A komt over compensatie of dat dat weer “niet binnen de scope” valt, zeg maar.

Maar even praktisch: als dit “geen besluit” was, wie tekende dan de opdracht aan personeel om deuren op slot te houden en wie draagt dan de aansprakelijkheid als iemand erdoor is vereenzaamd of achteruit is gegaan? Want laten we eerlijk zijn, bij mij in de kroeg heet dat niet “handreiking”, dat heet gewoon: jij bent de portier, jij krijgt de klappen.