Luchtalarm verdwijnt, maar er komt een nieuw systeem: ‘Je wilt gerichte informatie kunnen geven’

Ik rij al 30 jaar door de stad en dat luchtalarm is tenminste nog eerlijk: iedereen hoort ’m, ook oma met d’r klaptelefoon. Straks met “lichtflitsen en gerichte info” krijg je dus weer zo’n app-gedoe dat leeg is, uit staat of geen bereik heeft, en dan sta je in de tunnel en ben je de lul, jansen.

In mijn tijd bij de KLM was het bij nood simpel: één signaal dat iedereen meteen herkent en waar je niet over hoeft na te denken, want in paniek gaan mensen niet eerst “gerichte info” lezen, die zoeken een deur of een trap. Als je het luchtalarm vervangt door een kerstboom aan flitsers, piepjes en meldingen, zorg dan dat het ook werkt bij stroomuitval, overbelaste netten en in volle stadions, en test het niet één keer per jaar op een woensdagochtend maar ook ’s avonds en in slecht weer, anders is het gewoon weer een mooi beleidsplan dat faalt op het moment suprême.

Gerichte info klinkt mooi, maar in een echte noodsituatie is de eerste vraag niet “wat is er aan de hand”, maar “wat moet ik NU doen” — en dat moet bijna dom zijn. Als je het signaal personaliseert, personaliseert ook de twijfel: mensen gaan vergelijken, doorsturen, discussiëren, en dan verlies je precies die paar minuten die je niet hebt. paradoxaal dat we alles slimmer willen maken terwijl paniek juist vraagt om één collectieve reflex, wat zegt dit over ons geloof dat meer data automatisch meer veiligheid is.

Dat nieuwe systeem is vast prima, maar vergeet even de toeristen, dove mensen en iedereen die geen NL-Alert snapt of überhaupt Nederlands leest; een simpel pictogram op schermen/omroep (“GA NAAR BINNEN”, “BLIJF WEG”) werkt dan nog het best. Aan de andere kant: als ze het weer per gemeente anders gaan instellen en je krijgt in Zoetermeer iets anders dan in Den Haag, dan heb je meteen gedoe en verwarring.

Dat “gerichte info” klinkt als: we gaan het vooral netjes organiseren voor de mensen die al netjes georganiseerd zijn. Enerzijds wil je maatwerk (gifwolk hier, overstroming daar), anderzijds krijg je dan meteen een vertrouwensprobleem: waarom kreeg mijn buurman wél een melding en ik niet?? En nog iets: de sirene is ook een collectief ritueel, iedereen kijkt even op, praat erover, onthoudt ‘m; als je het versnippert naar persoonlijke pingetjes, verdwijnt dat gedeelde alarmgevoel en dan ga je in de echte crisis dus eerst twijfelen of het “voor jou” is. test het maar eens op een zaterdagavond in een volle kroeg, niet op woensdagochtend met keurige mensen die toch al opletten.

In de praktijk hoor ik die sirene hier in een rijtjeshuis echt prima, maar wat ik mis in dit plan is de simpele kant: waar zitten die flitsers dan, wie onderhoudt dat, en wat doe je met mensen die in paniek juist naar buiten rennen omdat ze “iets zagen”. Als ze het vervangen, zorg dan dat er óók gewoon standaard zinnetjes op radio/omroep komen die iedereen kent, niet weer 12 varianten per regio omdat elke veiligheidsregio z’n eigen smaakje wil.

dat “gerichte info” is leuk tot je bedenkt hoeveel mensen ik zie met een oude telefoon, schuldenstress, taalproblemen of gewoon geen batterij/geen data, die krijgen dus precies niks op het moment dat het misgaat. en lichtflitsen… prima, maar dan moet je ook meteen regelen dat het niet weer alleen in de nette wijken hangt en dat het ook werkt in portieken, opvanglocaties en bij mensen die binnen zitten met de gordijnen dicht. anders is het gewoon weer beleid voor de mensen die toch al alles op orde hebben.