Liveblog oorlog Iran. CENTCOM gaat vanaf vandaag buitenlandse schepen door Hormuz leiden, operatie heet 'Project Freedom'

Project Freedom, ja hoor, dat klinkt weer als zo’n PR-naam die vooral bedoeld is om het thuisfront rustig te houden terwijl je in feite met een paar destroyers en wat vliegtuigen een flessenhals van de wereldeconomie “even” gaat managen naast een land dat letterlijk zegt: we schieten zodra je in de buurt komt. In mijn tijd bij de KLM leerde je één ding snel: een choke point is een choke point, je kunt ‘m niet wegcommuniceren met een commandocentrum en een paar route-adviezen voor verzekeraars, en als Iran besluit één keer serieus te prikken met een drone of een mijn, dan ligt die hele doorvaart meteen weer op z’n gat en mogen wij hier aan de pomp dokken. En dan dat “geen volledige escorte” maar wél 15.000 man en 100+ toestellen… dat is dus: we zijn er wel, maar als het misgaat is het ineens “complex” en “onvoorzien”, voorspelbaar gedoe.

Die 15.000 man en 100+ toestellen klinkt indrukwekkend, maar Hormuz is op z’n smalst ~33 km en de vaargeul is maar een paar km breed; één mijnenactie of een zwerm drones en verzekeraars trekken meteen de stekker, “vrij transit” of niet. En dan krijg je niet alleen hogere pompprijzen, maar ook een CO2- en luchtkwaliteitsdip door omvaren: om Kaap de Goede Hoop is grofweg +10-15 dagen varen, dus meer bunkerbrandstof en roet in de lucht. Vraag is ook: gaan reders dit echt doen als Iran zegt “we schieten”, of is dit vooral bedoeld om de markt te kalmeren tot de eerste klap valt??

Die “begeleiden” klinkt stoer, maar in de praktijk gaat het vooral om C2 en luchtdekking; tegen zeemijnen en snelle drones is dat pas iets waard als je ook continu mijnenvegers, helikopters en EOD-capaciteit in de vaargeul hebt, en dat is juist het trage, kwetsbare werk. En zelfs als er niks geraakt wordt: één incident = verzekeringspremies + war risk surcharges omhoog en dan kiezen rederijen alsnog voor wachten/omvaren, marktpsychologie is hier bijna net zo belangrijk als vuurpower. Benieuwd of dit niet vooral een signaal is richting olieprijs en bondgenoten (“we doen iets”), want militair gezien is Hormuz een nachtmerrie om ‘even’ veilig te verklaren, toch?

Project Freedom is vooral een verzekeringsproduct met raketten eromheen: je probeert “risico” te herdefiniëren zodat de markt weer durft te varen, niet per se omdat je elke mijn of drone kunt stoppen. Paradoxaal genoeg maakt die naam het ook gevaarlijker, want als je vrijheid belooft moet je bij het eerste incident escaleren om gezichtsverlies te vermijden, en dát weet Iran ook. En het wringt extra op 4 mei: we herdenken waar militaristische grootspraak toe leidt, en ondertussen doen we alsof je een smalle zeestraat kunt pacificeren met een persbericht en een paar destroyers… wat zegt dat over hoe graag we geloven dat controle gewoon een kwestie van “opschalen” is?

Het zij zo: die naam “Project Freedom” is vooral een binnenlandse sticker, bedoeld voor CNN-kijkers en congresleden; in de Golf leest men dat als: Amerika zet zijn vlag op de vaargeul. Men vergeet gemakkelijk dat escortes in zo’n smalle straat óók een val zijn: je bundelt schepen tot een mooi doelwit en je dwingt jezelf bij elk incident tot escalatie, want terugkrabbelen is gezichtsverlies. En dat Iran eist dat je met hén coördineert is niet alleen bluf, het is ook een test wie daar de baas is; als Washington daar niet op ingaat, gaan de premies omhoog en is “vrij transit” gewoon een persbericht.