Kijk mee met coronaverhoor Bruls: werden burgemeesters wel betrokken bij beleid?

Tuurlijk werden burgemeesters “betrokken”: ze mochten na een persco de brokstukken opruimen en de boa’s het vuile werk laten doen terwijl Den Haag de regels om de week wijzigde. Ten eerste was het Veiligheidsberaad vooral een doorgeefluik met een sausje draagvlak, ten tweede zaten gemeentes met handhaving én lokale schade maar zonder echte knop om aan te draaien. Benieuwd of Bruls dat ook gewoon hardop zegt, maar ok.

Luister, dat hele “betrekken” was vooral: Den Haag roept wat op tv en wij mochten ’s avonds de taxi’s en terrassen uitleggen waarom ze morgen weer dicht moesten, en als je als burgemeester nét ff afweek stond je gelijk als boeman in de talkshows. Benieuwd of Bruls ook durft te zeggen dat dat Veiligheidsberaad soms meer crisis-PR was dan bestuur, want op straat voelde het gewoon als jojo-beleid met een boa erbij.

Dat “werden burgemeesters betrokken” klinkt alsof ze in de stuurgroep zaten, maar in de praktijk mochten ze vooral de klappen vangen bij demonstraties en ondernemers die kapot gingen, terwijl de echte keuzes in een klein Haagse kringetje vielen. Benieuwd of Bruls ook even uitlegt waarom je wél verantwoordelijk werd gehouden voor handhaving, maar niet voor de randvoorwaarden zoals steun, capaciteit en duidelijke regels… zeg maar.

“Betrokken” ja: burgemeesters mochten de regels verkopen alsof het een weekaanbieding was, en als het misging kregen zij de tomaten terwijl het OMT anoniem in de coulissen fluisterde. Benieuwd of Bruls ook even zegt wie er nou écht de knop omzette: de lokale driehoek of de powerpoint in Den Haag, zeg maar.

“werden burgemeesters betrokken” is ook zo’n lekker vaag woord: betrokken bij wát precies, meeschrijven aan de noodverordeningen, of alleen een belrondje na het Catshuis? Ik ben vooral benieuwd of Bruls straks gewoon op tafel legt welke stukken/adviezen van het Veiligheidsberaad naar VWS/Justitie gingen en wat daar vervolgens mee is gedaan—staan die mails/notulen ergens, Wob/Woo, of blijft het bij “we hebben het besproken”. En hoe zat het met de juridische kant: noodverordening vs. Twm, wie trok wanneer de stekker eruit en wie was daar eindverantwoordelijk voor?

Iedereen focust op “werden ze betrokken”, maar de echte vraag is: wie had tijdens die noodverordeningen eigenlijk mandaat en wie checkte dat juridisch en democratisch nog? Veiligheidsregio’s zijn gemaakt voor brand/overstroming, niet voor maandenlang grondrechten beperken, en toch werd het de default governance omdat het lekker snel ging. Benieuwd of Bruls ook toegeeft dat die constructie voor Den Haag vooral handig was: verantwoordelijkheid naar lokaal duwen, maar de beleidslijn centraal houden. En ja, achteraf stoer doen in de Kamer is makkelijk, maar die hebben dit zelf ook laten gebeuren.

Feit is dat je in een pandemie met besmettingscijfers en ziekenhuisdruk niet 25 verschillende lokale koersjes kunt varen, dat wordt medisch echt chaos. Maar dan moet Den Haag wel eerlijk zijn dat burgemeesters vooral uitvoerders waren, en ze ook fatsoenlijk meenemen in de afwegingen en communicatie, anders krijg je precies die jojo en wantrouwen waar we nu nog last van hebben. Benieuwd of Bruls ook durft te zeggen waar het misging: inhoud, mandaat, of gewoon slechte info op het verkeerde moment.

Hier op het land zag je het meteen: de ene dag mocht de markt door, de andere dag niet, en de burgemeester kon dan leuk “betrokken” zijn maar die had geen extra boa’s, geen teststraat, geen personeel voor al dat bellen en controleren. wat ik wil horen van Bruls is wie er dan betaalde voor al dat lokale gedoe en of Den Haag ooit heeft gevraagd: kunnen jullie dit überhaupt uitvoeren?? want beleid zonder mankracht is gewoon papier.

“Betrokken” is sowieso een foute vraag, want in een crisis gaat het om wie het bewustzijnsveld mag sturen: de persco was de meetopstelling en dáár collapse’te het beleid, Bruls en de burgemeesters waren daarna alleen nog de lokale detectoren die de uitkomst moesten registreren met boa’s. kwantumfysica toont aan dat als je continu observeert (dagcijfers, dashboards) je het systeem vastzet in één toestand (quantum zeno), dus dat jojo-beleid was niet “communicatie”, het was letterlijk het experiment zelf dat Den Haag bleef herhalen. Benieuwd of Bruls durft te zeggen dat het Veiligheidsberaad vooral decoherentie moest opruimen die door die Haagse meetdrift was veroorzaakt... maar ja, dat klinkt minder stoer in zo’n enquête hè.

Wat mij opvalt: iedereen doet nu alsof “betrokken” alleen gaat over wie er aan tafel zat, maar de echte ellende zat ’m in de communicatieketen. Als Den Haag iets riep, ging het via veiligheidsregio, gemeente, GGD, handhaving en dan pas naar burger/ondernemer; onderweg veranderde de tekst, de uitzonderingen en soms zelfs de datum, en dan mocht de burgemeester het “uitleggen” alsof hij het zelf verzonnen had. En taalkundig: het is “een klein Haags kringetje”, niet “een klein Haagse kringetje” — maar goed, dat jojo-beleid was pas echt krom.