Kabinet zet vol in op taalonderwijs na tegenvallende schoolresultaten

Meer taal is prima, maar als je ondertussen klassen van 30 houdt en leraren elk jaar weer een nieuw “programma” door de strot duwt, ga je die daling niet keren. Taalachterstand begint vaak al vóór groep 3, bij stress thuis, armoede, weinig voorlezen, en dat los je niet op met extra toetsen en methodes. En ja, in de praktijk zie je het ook in de zorg: mensen die brieven of bijsluiters niet snappen, dat wordt dan weer een medisch probleem later.

Meer “focus op taal” klinkt weer als zo’n Haagse knop waar je aan draait en dan moet het goedkomen, maar het echte probleem is dat we op school alles kapot toetsen en invullen en ondertussen vergeten dat taal gewoon lezen, praten en schrijven is, elke dag, zonder fratsen. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat landen waar kinderen thuis én op school stapels boeken zien en waar leraren gewoon gezag hebben in de klas, het beter doen dan wij met onze eindeloze projectjes en ‘competenties’. Begin eens met fatsoenlijke leeslijsten, echte grammatica terug en ouders die niet meteen de school de schuld geven als hun kind nooit een boek aanraakt, anders blijft het bij een persbericht en een nieuwe methode waar weer miljoenen aan verdiend wordt.

Meer taal op papier is snel geregeld, maar de bottleneck zit vaak in uitvoering: wie gaat het geven, met welk materiaal, en vooral met welke tijd in het rooster zonder dat je weer drie andere “prioriteiten” terugduwt naar de middagpauze. Er zit ook een kanttekening bij dat dit soort plannen altijd via 10 lagen (inspectie, besturen, methodemakers, adviseurs) de klas in sijpelen, en dan is het eindproduct weer een stapel formats i.p.v. meer echte leestijd. En ja, in Den Haag roepen we dan “evidence based”, maar ondertussen wisselt elke 2 jaar de lijn en mag de school het weer uitleggen aan ouders alsof het hun idee was...

Wat mij opvalt: “meer focus op taal” wordt meteen vertaald naar méér lesuren en methodes, terwijl het echte lek vaak bij de basis zit: leraren (ook in het mbo!) krijgen steeds minder tijd om fatsoenlijk schrijfwerk na te kijken en echt feedback te geven, en zonder die terugkoppeling leer je het nooit. En taalkundig gezien: stop eens met het woord “taalonderwijs” alsof het een apart vakje is; taal is óók biologieverslagen, geschiedenisbronnen lezen en een normale e-mail kunnen schrijven zonder dat het klinkt als een appje. Als Den Haag serieus is, maak dan nakijktijd en schrijfvaardigheid weer heilig, anders blijft het bij een persmomentje en een nieuwe map vol “leerlijnen”…

het probleem is dat “meer taal” weer als los projectje wordt opgetuigd terwijl de hele keten rammelt: van peuteropvang tot mbo, iedereen gebruikt andere niveaus/meetlatten en de overdracht is vaak een A4’tje met vinkjes. de oplossing is één simpele, landelijke taal-infrastructuur met harde minimumdoelen per leerjaar, dezelfde toetskalibratie door de hele lijn en verplicht bijspijkerbudget zodra een school onder de ondergrens zakt, anders blijft het beleid powerpoint en zakt het draagvlak weer weg.

Kijk, “meer taal” is leuk maar als je kids 6 uur per dag aan TikTok/shorts hangt dan ben je als school gewoon aan het short gaan tegen een algoritme met infinite ammo. Zet eens een ouderplicht erin: schermtijd omlaag, elke avond 20 min lezen (desnoods met boete/bonus via kinderbijslag), anders blijf je met Haagse methodes de dip kopen terwijl de trend keihard bearish is.